Herkese iyi hafta sonları,
Borsa İstanbul'un %2,4 kayıpla 13.981 puana gerilediği ama sanayi tarafının artıda kapattığı keskin bir rotasyon haftasını geride bıraktık. Yurt içinde bütçe üç ay sonra ilk aylık fazlasını verdi, rezervlerdeki toparlanma üçüncü haftasına girdi. Bank of America'nın bankacılık raporu ise banka hisselerindeki negatif seyrin sebebi oldu. Global tarafta ABD'nin salı günü yürürlüğe koyduğu Hürmüz ablukası Brent'i haftalık %14 yükseltirken, beklenti altı gelen ABD enflasyonuna rağmen vadeli piyasalar Fed'den faiz artırımı fiyatlamayı sürdürdü. Haftanın son gününde ise AI hisselerindeki satış dalgası Asya'dan Wall Street'e yayıldı. Fitch cuma gecesi Türkiye'nin BB- notunu ve durağan görünümünü teyit ederken, önümüzdeki hafta pazartesi günü TCMB'nin PPK öncesi son beklenti anketi, perşembe günü faiz kararı ve cuma günü Moody's'in Türkiye değerlendirmesi takip edilecek.
Okuma süresi: 6 dakika 55 saniye
1️⃣ ABD'nin salı günü fiilen başlattığı Hürmüz ablukası haftanın seyrini belirledi. Trump boğazdan geçen tüm kargolardan %20 "güvenli geçiş ücreti" alınacağını açıklarken, CENTCOM altı gece üst üste İran'ın denizcilik hedeflerini vurdu ve talimatlara uymayan bir tankeri devre dışı bıraktı. Gemi takip verilerine göre boğazdan günlük geçiş, savaş öncesindeki yaklaşık 135 seviyesinden 40'ın altına indi. İran bağlantılı tankerler Umman Körfezi'nde U dönüşü yapıyor. Savaşın ilk aylarında fiyat şokunu emen küresel stokların tükenmeye yaklaşması, arz tarafındaki her yeni gelişmenin fiyat etkisini büyütüyor. Brent haftayı %14 primle 86,8 dolardan tamamladı ve nisandan bu yana en güçlü haftasını geçirdi. Diplomasi kanalı ise kapanmadı. Gelecek hafta İsviçre'de yeni bir müzakere turu bekleniyor.
2️⃣ BIST 100 haftayı %2,4 kayıpla 13.981 puanda tamamladı. Sektörlerde ise ciddi bir ayrışma gördük. Kimya %5,1, gıda %4,7 ve metal ana sanayi %4,6 yükselirken bankacılık %2,6, ulaştırma %3,6 değer kaybetti. BIST 30'un %3,9 ile ana endeksten belirgin kötü ayrışması, satışın banka ve büyük hisselerde yoğunlaştığını gösteriyor. Petrol ve navlun fiyatlarındaki yükseliş emtia bağlantılı sanayi hisselerini taşırken, faiz indirim takviminin ötelenme ihtimali banka tarafını baskıladı. Cuma günü küresel satış dalgası bu ayrışmayı gölgede bıraktı ve endeks günü %1,9 kayıpla kapattı. Kur cephesinde hafta sakindi. Dolar/TL %0,4 artışla 47,16'ya yükselirken gram altın, onstaki düşüşün etkisiyle %2,2 gerileyerek 6.090 TL'ye indi.
3️⃣ ABD'de haziran enflasyonu beklentilerin altında kaldı. Manşet TÜFE yıllık %4,2'den %3,5'e inerken çekirdek %2,6'ya geriledi, üretici fiyatları da aylık %0,3 düştü. Normal koşullarda faiz artırım tartışmasını kapatacak bu veri seti, petrol %14 yükselince ters yönde okundu. Fed Başkanı Warsh Kongre'deki ilk sunumunda tek olumlu verinin mücadelenin bittiği anlamına gelmediğini söyledi, Waller ve Logan da sıkılaştırma ihtimalini açık tuttu. Vadeli kontratlar ekim sonuna kadar en az 25 baz puanlık artırım ihtimalini yaklaşık %60 ile fiyatlıyor.
4️⃣ Sıkılaşma artık yalnızca ABD gündemi de değil. Güney Kore Merkez Bankası üç yıl aradan sonra ilk faiz artırımını yaptı ve haziran zirvesinden %20 gerileyen Kospi haftayı ayı piyasasında kapattı. Bloomberg anketine göre ECB'nin eylülde son bir artırımla mevduat faizini %2,5'e çekmesi bekleniyor. Petrol şoku merkez bankalarını topluca şahin tarafa itiyor. TCMB'nin 23 Temmuz'daki PPK toplantısı da bu küresel arka plana denk geliyor. İndirim patikasına dair her mesaj bu çerçevede okunacak.
5️⃣ Savaş haftasında altının %2,5 değer kaybetmesi haftanın fiyatlama çelişkisiydi. Ons 4.017 dolara inerken gümüş %7'ye varan kayıpla Kasım 2025'ten bu yana en düşük seviyesini gördü. Jeopolitik risk bu kez güvenli liman talebi üretmiyor. Petrol kaynaklı enflasyon endişesi faiz artırım beklentisini, o da doları ve reel getirileri güçlendiriyor. Getirisi olmayan altın bu zincirde satış tarafında kalıyor.
6️⃣ Küresel hisselerde haftanın kırılması yapay zekâ tarafında yaşandı. TSMC net kârını yıllık %77 artırıp 2026 gelir büyüme öngörüsünü %40'ın üzerine çekmesine rağmen sert satış gördü. Philadelphia çip endeksi haziran zirvesinden %20'yi aşan kayıpla ayı piyasasına girdi, Nikkei cuma günü %5'i aşan düşüşle marttan bu yana en kötü gününü geçirdi. Haftalık bilanço S&P 500'de %1,6, Nasdaq'ta %2,9 kayıp gösteriyor. Piyasa güçlü sonuçlardan çok, dört büyük ABD teknoloji şirketinin bu yıl 725 milyar doları aşması beklenen yapay zekâ harcamasının ne zaman kâra dönüşeceğiyle ilgileniyor. Netflix'in beklenti altı gelir öngörüsüyle %8 gerilemesi de aynı sorunun içerik tarafındaki yansımasıydı.
7️⃣ Yurt içinde bütçe haziranda 114,2 milyar TL ile üç ayın ilk aylık fazlasını verdi. Vergi gelirleri yıllık %72 artarken fazlanın önemli bölümü tatil nedeniyle hazirana kayan tahsilatlardan geldi. İlk yarıda 1,5 trilyon TL'ye ulaşan ve yıl sonunda 2,7 trilyon TL'yi aşması beklenen faiz yükü, kalıcı iyileşmenin önündeki engel olmayı sürdürüyor. Aynı hafta kabinenin imalat sanayisine 1 trilyon TL'lik sübvansiyonlu kredi paketi açıklaması, sıkı para politikasıyla seçici kredi genişlemesinin yan yana yürüdüğü bir politika kompozisyonu ortaya koydu. JPMorgan'ın yıl sonu için %35 politika faizi öngörüp indirimlerde aceleci davranılmaması uyarısı yapması bu gerilimi özetliyor.
8️⃣ Dış denge tarafında mayıs cari açığı 1,46 milyar dolarla 1 milyar dolarlık beklentiyi aştı ve 12 aylık açık 37,3 milyar dolara yükseldi. Petrolün 85 doların üzerine yerleştiği bir ortamda enerji faturası önümüzdeki ayların ana riski olarak duruyor. Rezerv cephesi ise üçüncü haftasını artıda geçirdi. Brüt rezervler 163,3 milyar dolara çıkarken swap hariç net rezerv 42,5 milyar dolara yükseldi ve artış ağırlıkla döviz girişinden geldi. Fitch nisan ayında görünümü tam da rezerv kaybını gerekçe göstererek durağana çevirmişti.
9️⃣ Fitch, Türkiye'nin BB- notunu ve durağan görünümünü teyit etti. Kuruluş düşük kamu borcunu, büyük ve çeşitlendirilmiş ekonomiyi, stres dönemlerinde dahi dış finansmana erişimin sürmesini ve dayanıklı bankacılık sektörünü destekleyici unsurlar olarak sıraladı. Enflasyonun yıl sonunda %29,5'e, 2028 sonunda %18'e gerilemesini bekliyor. Bu patika gerçekleşse bile Türkiye, Fitch'in derecelendirdiği ülkeler arasında en yüksek enflasyona sahip ülke kalacak. Raporun en dikkat çekici bölümü ise faiz tarafında. Kuruluş, para politikasında sert bir gevşemenin enflasyon ve dış dengeler üzerindeki baskıları ciddi biçimde artırabileceği uyarısını yaptı. Perşembe günkü PPK toplantısına bu uyarının gölgesinde giriliyor. Büyüme tarafında Fitch, iç talepteki yavaşlamayı gerekçe göstererek 2026 tahminini %2,8'e çekti. 2027 beklentisi %4,4.
🔟 Çin ekonomisi ikinci çeyrekte %4,3 ile beklentilerin altında büyüdü ve sabit sermaye yatırımları ilk yarıda %5,7 daraldı. IMF de savaşın etkisiyle Euro Bölgesi'nin 2026 büyüme tahminini %0,9'a indirdi. Avrupa, Türkiye ihracatının ana pazarı, Çin ise küresel emtia talebinin belirleyicisi. İki bölgenin aynı anda yavaşlaması, iç talebi soğutmaya çalışan bir ekonomi için dış talep kanalını da daraltıyor.
1️⃣ Bankacılıkta haftanın belirleyicisi Bank of America'nın raporu oldu. Kurum, iki yıldan uzun süredir Al tavsiyesi verdiği Akbank, Garanti BBVA, Yapı Kredi ve İş Bankası'nı Nötr'e indirirken gerekçe olarak yapışkan enflasyonu ve beklenenden yavaş ilerleyen faiz indirim döngüsünü gösterdi. Moody's de aynı günlerde Garanti BBVA'nın notunu teyit ederken dezenflasyonun yavaş ilerlediğini ve aktif kalitesinin baskı görebileceğini vurguladı. Bankacılık endeksi haftayı %2,6 kayıpla tamamladı ve temmuz başından bu yana geri çekilme %9'a yaklaştı. Aynı faiz ortamının öbür yüzünde sigorta endeksi haftayı %2 artıda kapattı. İndirimlerin ötelenmesi bankaların değer yaratımını geciktirirken, yüksek faiz sigortacıların yatırım gelirini beslemeye devam ediyor.
2️⃣ Savaş, ticaret rotalarını yeniden çiziyor. Konteyner navlun endeksi SCFI bir haftada %16 yükselirken, Karadeniz'de İHA saldırıları nedeniyle armatörlerin Rusya ve Ukrayna limanlarından kaçınması Türk sanayicisini yük taşıyacak gemi bulmakta zorluyor. Aynı ortam Türkiye'nin koridor değerini artırıyor. 27 Temmuz'da süresi dolacak Kerkük-Ceyhan anlaşmasının yerine BOTAŞ üzerinden bir yıllık taşıma formülü önerildi. Irak günlük 750 bin varillik kapasite talep ediyor. Uzun vadede hattın 2,5 milyon varile çıkarılması da masada. Chevron ile Irak'ın Hürmüz'ü baypas edecek alternatif ihracat hattı arayışı, rota değişiminin geçici değil yapısal bir hazırlık olduğunu gösteriyor.
3️⃣ Otomotivde pazar ile vergi geliri ters yönde ilerliyor. Haziranda satışlar yıllık %10,9 daralırken ÖTV tahsilatı %26,8 arttı. Araç başına düşen ÖTV bir yılda 497,7 bin TL'den 707,8 bin TL'ye çıktı ve Hazine, yıllık ÖTV hedefinin %38'ini ilk altı ayda topladı. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndan geçen yeni teklif ise motor hacminin yanına çekiş sistemi kriterini ekliyor. Düzenleme bugünkü oranları değiştirmiyor ancak çift motorlu elektrikli SUV'lara ileride farklı vergi uygulanmasının kapısını açıyor.
4️⃣ Konutta haziran satışları yıllık %15,8 artışla 129.979'a ulaştı ve ipotekli satışlar %72,1 sıçradı. Oysa mayıs verisi %31 daralma göstermişti. Aydan aya işaret değiştiren bu manşetlerin ortak açıklaması baz. Geçen yıl haziranda ipotekli satış 15 bin adede kadar gerilemiş ve toplam içindeki payı %13,5'e inmişti. Bu hazirandaki %20'lik pay, mayıstaki %21'in bile hafif altında. Konut kredisi faizi %38 civarındayken kredili alım dengesi değişmiyor. Manşetteki sıçrama büyük ölçüde geçen yılın çukurunu ölçüyor. Fiyat tarafında da konut fiyat endeksi mayısta yıllık %24,5 ile enflasyonun belirgin altında kaldı, reel gerileme sürüyor.
1️⃣ TRALT, Ağrı Diyadin'deki Mollakara madeninde ilk altın dökümünü gerçekleştirdi. İlk üretimde 7.474 gram altın elde edildi. Şirket 2026 sonuna kadar yaklaşık 32 bin ons üretim hedefliyor ve görünür ile muhtemel rezervini 471 bin ons olarak açıklıyor. Üretimin, ons altının 4.000 dolar civarında seyrettiği bir döneme denk gelmesi madenin gelir tarafını destekliyor.
2️⃣ PGSUS, haziran trafiğinde jeopolitiğin rota etkisini gösterdi. Toplam misafir sayısı yıllık %3 artışla 3,74 milyona çıkarken iç hat yolcusu %20 artış, dış hat %6 düşüş kaydetti. Şirket kapasiteyi iç hatta kaydırıyor. İç hatta arz edilen koltuk kilometresi %29 artarken toplam doluluk 0,9 puan gerileyerek %85,7 oldu. Savaş, dış hat talebini baskılamaya devam ediyor.
3️⃣ Halka arz cephesi yoğun ama giderek daha seçici bir hafta geçirdi. SPK, Albayrak Hazır Beton, Masfen Enerji, Metgün Enerji Yatırımları ve Kardemir Çelik Sanayi'nin izahnamelerini. ŞA-RA Enerji 70 TL'lik arz fiyatının ardından ilk gününü %10 tavanla 77 TL'den kapatırken, Saat ve Saat 56 TL'den başladığı ilk iki gününde 45,36 TL'ye gerileyerek arz fiyatının %19 altına indi. Talep artık her arza aynı iştahla gelmiyor.
4️⃣ RGYAS, toplam 2,6 milyar TL'lik nakit temettü önerisini genel kurula taşıdı. Borsada işlem gören B grubu paylar için hisse başına net 6,65 TL öngörülüyor. Şirket yasal kayıtlarında dönem zararı taşıdığı için ödeme geçmiş yıl kârlarından yapılacak.
5️⃣ VESTL ve BARMA'dan gelen iki haber, yüksek maliyet ve finansman ortamının şirket bilançolarına olumsuz etkisini gösterdi. Moody's, Vestel'in uzun vadeli kredi notunu nisandan bu yana ikinci kez indirerek Caa3'e çekti ve negatif görünümü korudu. BARMA ise Konya Ereğli'deki kâğıt fabrikasında üretime yaklaşık üç ay ara verdi. Gerekçe olarak enerji ve hammadde maliyetleri ile ürün fiyatlarındaki dalgalanma gösterildi. Karar 2026 üretim planından 45 bin ton silecek ve fabrikanın dönüşü kojenerasyon yatırımının devreye girmesine bağlı olacak.