Herkese iyi hafta sonları,
Fonların yeni yatırım fonu rehberine uyum amacıyla başlattığı pozisyon ayarlamaları bu hafta da Borsa İstanbul fiyatlamasında etkili oldu. BIST 100 önceki haftaki %4,3’lük kaybın ardından %3,25 yükselerek 14.467 puana yükseldi. Ancak günler arasındaki sert ayrışma ve fiili dolaşım hesabındaki değişikliklerin 11 Eylül’de devreye girmesi, fonlardaki yeniden konumlanmanın tamamlanmadığına işaret ediyor.
Global tarafta ise petrol ve tahvil faizleri hareket alanını daralttı. Brent haftalık %10,5 yükselirken ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi %5 sınırına yaklaştı. TCMB politika faizini sabit tuttu, ECB faiz artırdı ve ABD enflasyon verileri Fed’den artırım beklentisini güçlendirdi. Önümüzdeki hafta fon hareketlerinin yanında petrolün seyri ve Fed kararı piyasanın yönünü belirleyecek.
Okuma süresi: 6 dakika 16 saniye
1️⃣ Haftanın en önemli gelişmesi petrol ile faizler arasındaki bağ oldu. Brent petrol geçtiğimiz cuma 94,7 dolar çevresindeyken bu haftayı 104,61 dolardan tamamladı. Perşembe günü 107,63 dolara ulaşan fiyat, cuma günü Hürmüz’de geçici geçiş düzenlemesi görüşülebileceği haberleriyle geriledi. Buna karşılık Yemen’de Husilerin Kızıldeniz girişindeki Mayun Adası ile Moha Limanı’nı ele geçirmesi, Hürmüz’e alternatif olarak kullanılan Babülmendep güzergâhını da riskli hale getirdi. Dolayısıyla cuma günkü düşüş, arz sorununun çözüldüğünden çok risk priminin bir bölümünün geri verilmesini ifade ediyor.
2️⃣ BIST 100 önceki haftaki %4,3’lük kaybın ardından bu haftayı %3,25 yükselişle 14.467 puandan tamamladı. Endeks ilk üç seansta yaklaşık %3,5 yükselirken petrolün 108 doları test ettiği perşembe günü %0,77 geriledi. Cuma günü petroldeki düşüşle birlikte %0,51 toparlandı. Haftalık yükseliş geçen haftaki kaybın önemli bir bölümünü telafi etti ancak 14.500 çevresinde kalıcılık sağlanamadı. Dolar/TL haftalık %0,3 yükselerek 48,60’a çıktı. Ons altın yaklaşık %1, Bitcoin ise %1,5 geriledi.
3️⃣ TCMB politika faizini beklentilere paralel olarak %37’de, gecelik borç verme faizini %40’ta ve borçlanma faizini %35,5’te tuttu. Karar metninde enflasyonun ana eğilimine ilişkin değerlendirme temmuz ayına göre daha olumlu hale geldi. Önceki metinde ana eğilimdeki gerileme “sınırlı” olarak tanımlanırken yeni metinde son gerçekleşmelerin ve öncü göstergelerin düşüşe işaret ettiği belirtildi. Buna karşılık enerji fiyatları doğrudan yukarı yönlü risk olarak metne girdi.
TCMB’nin bir hafta vadeli repo ihalelerine dönmesiyle ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti %40’tan yaklaşık %37’ye geriledi. Kısa vadeli maliyette 300 baz puanlık operasyonel gevşeme sağlanırken yüksek petrol, politika faizinde yeni bir indirim için bekleme ihtiyacını artırıyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde manşet faiz kadar fonlama kompozisyonu ve karar metnindeki enerji vurgusu izlenecek.
4️⃣ Küresel tahvil piyasasında enerji şokuna ABD enflasyon verileri eklendi. Ağustos ayında üretici fiyatları aylık %0,4 ve yıllık %5,4 arttı. Tüketici enflasyonu aylık %0,4, yıllık %3,4 olurken çekirdek enflasyonun aylık %0,3 ile beklentiyi aşması, Fed’in gelecek haftaki toplantısında faiz artıracağı beklentisini güçlendirdi. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi hafta içinde %4,95’e yaklaşarak 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
ABD Hazinesi’nin uzun vadeli eski tahvillerde 6 milyar dolarlık geri alımı rahatlama yaratmadı. Hazine eski tahvilleri geri alırken yeni ihraçlarla borçlanmayı sürdürdüğü için bütçe açığı, tahvil arzı ve enerji kaynaklı enflasyon baskısı uzun vadeli faizleri yüksek tutuyor.
5️⃣ ABD hisseleri cuma günü petroldeki geri çekilme ve TÜFE’nin büyük bir sürpriz yaratmamasıyla toparlandı. S&P 500 %0,86, Nasdaq %0,96 yükselerek dört günlük kayıp serisini sonlandırdı. Buna rağmen S&P 500 haftayı %0,8, Nasdaq %0,7 ve küçük şirketleri izleyen Russell 2000 %2,4 kayıpla tamamladı. Küçük şirketlerdeki daha sert düşüş, yüksek faizlerin finansmana ve iç talebe daha duyarlı şirketleri daha fazla baskıladığını gösteriyor.
Avrupa Merkez Bankası ise mevduat faizini 25 baz puan artırarak %2,50’ye çıkardı. Euro Bölgesi enflasyonunun ağustosta %3,3’e yükselmesi ve ekonominin beklenenden dirençli kalması faiz artırımı için alan sağladı.
6️⃣ Yeni OVP’de 2026 büyüme tahmini %3,8’den %3,3’e indirilirken yıl sonu enflasyon tahmini %16’dan %28,4’e çıkarıldı. Cari açığın milli gelire oranı tahmini %1,3’ten %2,6’ya yükseltildi. Tek haneli enflasyon hedefi de 2029’a ötelendi. Program, Brent petrolün 2026’daki 88 dolarlık ortalamasından 2027’de 76 dolara gerileyeceğini varsayıyor.
Petrolün 100 doların üzerinde kalması halinde OVP’deki enflasyon, cari denge ve büyüme hedeflerinin aynı anda gerçekleşmesi zorlaşabilir. Enerji maliyetindeki artış doğrudan ithalat faturasını büyütürken akaryakıt, taşımacılık ve üretim maliyetleri üzerinden enflasyonu besliyor. Bu ortamda büyümenin korunması ile dezenflasyon arasında oluşacak yükün önemli bölümü yine para politikasına kalabilir.
7️⃣ Temmuz ayında cari işlemler hesabı 36 milyon dolar fazla verdi. Böylece sekiz ay sonra ilk kez aylık cari fazla oluştu. Altın ve enerji hariç fazla 4,97 milyar dolara, hizmetler dengesi kaynaklı giriş 8,23 milyar dolara ulaştı. Buna karşılık yıllıklandırılmış cari açık 40,7 milyar dolara yükseldi. Temmuzda portföy yatırımlarından 5,84 milyar dolar giriş sağlanırken resmi rezervler 14,25 milyar dolar arttı.
Eylül Piyasa Katılımcıları Anketi’nde yıl sonu enflasyon beklentisi %29,43’ten %29,61’e, 24 ay sonrası beklenti %18,03’ten %18,32’ye yükseldi. Yıl sonu politika faizi beklentisi %35,07 olurken 2026 büyüme tahmini %3’ten, cari açık beklentisi 50,1 milyar dolardan oluştu. Piyasa, OVP’nin %28,4’lük enflasyon tahmininden daha yüksek enflasyon ve daha düşük büyüme bekliyor.
8️⃣ SPK’nın bu hafta aldığı kararlarla pay sahipliği bildirimleri ve fiili dolaşım hesaplaması değişti. Doğrudan pay sahipliği bildirim eşiği %3’e indirildi. Fonlar ve başka halka açık şirketler üzerinden hesaplanan ekonomik sahipliğin %10’u aşması halinde dolaylı pozisyonlar da takip edilecek. İlgili paylar fiili dolaşım hesabının dışında bırakılabilecek.
MKK yeni fiili dolaşım oranlarını 11 Eylül’den itibaren günlük hesaplamaya başladı. Düzenleme, farklı hesaplar ve fonlar üzerinden taşınan ekonomik sahipliği daha görünür hale getiriyor. Değişen oranlar endeks ağırlıkları, fonların uyum ihtiyacı ve halka açıklık üzerinden kullanılan değerleme karşılaştırmalarını etkileyebilir. Ancak dolaylı sahiplik tablosu tek başına zorunlu pay alım teklifi gibi hukuki sonuçların dayanağı olmayacak.
1️⃣ Uluslararası Enerji Ajansı, 2026 küresel petrol talebinin günlük 2,5 milyon varil gerilemesini bekliyor. Savaşın başlamasından bu yana gözlenen küresel stoklar 507 milyon varil, yalnız ağustosta 95 milyon varil azaldı. Stokların arz açığını karşılaması fiyatları sınırlarken tamponların küçülmesi rafineri marjları ile dizel ve jet yakıtı fiyatlarını hassas hale getiriyor. Talep tahminindeki düşüş ise ekonomik yavaşlamadan çok yüksek fiyatlar ve ürün bulunabilirliğindeki sorunlardan kaynaklanan talep yıkımına işaret ediyor.
2️⃣ Sanayi üretimi temmuzda aylık %1, yıllık %0,3 geriledi ve yıllık daralma üçüncü aya taşındı. İmalat üretimi yıllık %0,3 artmasına rağmen aylık %0,8 düştü. Ara malı üretiminin yıllık %1,2 artmasına karşılık sermaye mallarında %2,6, yüksek teknolojili üretimde %8,5 düşüş yaşandı. Dayanıklı tüketim mallarındaki aylık %3,3’lük artış iç talebin tamamen kaybolmadığını, yatırım ve teknoloji kalemlerindeki daralma ise üretim kapasitesini büyütecek harcamaların daha zayıf kaldığını gösteriyor.
3️⃣ Temmuzda toplam ticaret satış hacmi yıllık %0,6 azalırken perakende satış hacmi %10,4 arttı. Aynı dönemde toplam ciro nominal olarak %30,2 yükseldi. Üretim ve toptan ticaret zayıflarken perakendenin çift haneli büyümesi, ekonomideki ayrışmanın sürdüğünü ortaya koyuyor. Dayanıklı tüketim üretimi ve perakende hacmi birlikte okunduğunda iç talepte keskin bir duruş yerine sektörler arasında değişen bir yavaşlama bulunuyor. Bu görünüm büyümeyi desteklese de hizmet ve talep enflasyonunun gerileme hızını sınırlayabilir.
4️⃣ Bu hafta Fintables Araştırma olarak fon düzenlemelerini üç farklı açıdan ele alan bir yazı dizisi kaleme aldık. Halka Açıklıkta Yeni Hesap: Fiili dolaşım nasıl değişiyor? yeni hesaplama yönteminin şirketlerin fiili dolaşım oranlarını nasıl etkileyebileceğini inceliyor. Fiili dolaşım kuralı serbest fonları nasıl etkileyecek? düzenlemenin fonların taşıyabileceği pozisyonlara yansımasını değerlendirirken Serbest fonlarda %5-%20 kuralı nasıl uygulanacak? yoğunlaşma sınırının portföy bazında nasıl hesaplanacağını açıklıyor. Üç yazı birlikte şirketlerin fiili dolaşımındaki değişim, fonların pozisyon sınırları ve portföy yoğunlaşması arasındaki bağlantıyı tamamlıyor.
1️⃣ HALKB’ın mevcut sermayesinin %25’ine karşılık gelen 1,80 milyar TL nominal değerli yeni payın ikincil halka arz yoluyla satılmasına ilişkin süreç devam ediyor. Borsa İstanbul, talep toplama öncesinde HALKB payları ile paya dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin geçici olarak durdurulmasına karar verdi. İşlem sırası takas tamamlandıktan sonra yeniden açılacak. Durdurma tarihi, satış fiyatı ve yatırımcı dağılımı henüz belirlenmedi.
2️⃣ TERA ve KTLEV’in içinde bulunduğu grup, Pusula Finans Holding ile portföy yönetimi, yatırım hizmetleri ve tasarruf finansmanı alanlarında faaliyet gösteren bağlı şirketlerin devrine ilişkin temel ticari ve finansal şartlarda anlaşmaya vardı. Sürecin tamamlanması SPK, BDDK ve Rekabet Kurumu onaylarına bağlı olacak.
3️⃣ TRALT, Sındırgı Maden İşletmeleri’nin tamamını vergiler dahil 65,5 milyon dolar nakit bedelle satın aldı. İlk mutabakatta 69,9 milyon dolar olarak açıklanan fiyatın aşağı çekilmesi alıcı açısından olumlu. Devir altı maden ruhsatı, üretim tesisi, ekipman ve 108 taşınmazı kapsıyor. UMREK raporunda yaklaşık 76 bin ons altın ve 1,8 milyon ons gümüş rezervi yer alıyor. Yatırımın getirisi üretime geçiş takvimi, cevher tenörü ve işletme maliyetiyle netleşecek.
4️⃣ THYAO’nun ağustos yolcu sayısı yıllık %5,6 artarak 10 milyona, doluluk oranı 1,3 puan yükselerek %88’e çıktı. Kapasitenin %4,2, yolcunun %5,6 büyümesi birim verimi destekliyor. Uzak Doğu kapasitesi %19,7 artarken Orta Doğu kapasitesinin %23,2 azalması, jeopolitik risk karşısında uçuş ağının yeniden dağıtıldığını gösteriyor. Güçlü trafik görünümüne karşılık jet yakıtındaki yükseliş ve uzayan rotalar maliyet tarafındaki ana risk olmaya devam ediyor.
5️⃣ MAGEN, 24 MW kurulu güce sahip Moralı JES-1’in sahibi Hez Enerji’nin tamamını 105,5 milyon dolara satın aldı. Şirket mevcut santralin ilk beş yılda yıllık 16,45 milyon dolar gelir ve 13,46 milyon dolar FAVÖK oluşturmasını bekliyor. Bu rakamlar şirket tahmini niteliğinde. İşlem sonrasında grubun faaliyetteki toplam kurulu gücü 354 MW’a ulaşırken açıklanan ilave kapasite planlarının finansman ve devreye alma takvimi ayrıca izlenecek.
6️⃣ BORSK, Adapazarı Şeker Fabrikası’nın %99,58’ini 50 milyon dolara satın aldı. İşlemle şirketin Türkiye şeker üretim kotasındaki payı yaklaşık %2,5’ten %5’e yükseldi. Satın alma bedeli son yıllık hasılatın yaklaşık %46’sına karşılık geliyor. Kota artışı üretim ve satış hacmini destekleyebilir ancak finansal katkıyı kampanya dönemi kapasite kullanımı, şeker pancarı maliyeti ve satın almanın nasıl finanse edildiği belirleyecek.