Herkese iyi hafta sonları,
Borsa İstanbul haftayı neredeyse başladığı yerde bitirdi. Ancak endeksin yatay kalması, piyasanın da dengelendiği anlamına gelmiyor. Bankalar ve birkaç büyük şirket endeksi taşırken BIST 100 dışındaki hisselerde kayıp %4’ü aştı. Fon tasfiyelerinde ilk ödemelerin yapılması belirsizliği bir miktar azalttı. Satışların piyasa geneline yayılmasını önleyecek kalıcı bir güven ise henüz oluşmadı.
Küresel piyasalarda farklı bir ayrışma vardı. S&P 500 ve Nasdaq rekor seviyelere yakın seyrederken ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi %5’in üzerinde kaldı. Petrol, Hürmüz riski ve rafine ürün sıkışıklığıyla 100 doların üzerindeki yerini korudu. Hafta, ABD’nin Rusya’dan dizel almasına yönelik sürpriz anlaşmayla tamamlandı.
Okuma süresi: 7 dakika 34 saniye
1️⃣ Fon tasfiyelerinde ilk somut ödeme yapılırken belirsizliğin bir miktar azaldığını gördük. A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy bünyesindeki 17 fonun olağan tasfiye işlemleri tamamlandı. Yaklaşık 43 bin yatırımcının parası ilgili bankalara aktarıldı. Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy fonlarında uygulanması planlanan, fon başına 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme mekanizması ise ayrı bir süreç olarak devam ediyor.
Tasfiye takviminin uzatılması ve ilk ödemenin gerçekleşmesi, portföylerin kısa sürede satılacağı endişesini azalttı. Fakat piyasa henüz eski dengesine dönmedi. BIST 100 haftayı %0,03 düşüşle 12.265,98 puandan tamamlarken bankacılık endeksi %1,48, madencilik endeksi %2,96 yükseldi. BIST 100 dışındaki şirketlerde kayıp %4,43’e, teknoloji endeksinde %3,45’e ulaştı.
Karşılaştırılabilir 627 hissenin 278’i yükselirken 334’ü geriledi. Dolayısıyla BIST 100’ün haftayı yatay tamamlaması piyasanın bütününde denge sağlandığı anlamına gelmiyor. Büyük hisseler endeksi korurken küçük ve orta ölçekli şirketlerde likidite baskısı devam etti.
2️⃣ Eylül enflasyonu beklenenden olumlu geldi. Tüketici fiyatları aylık %1,84 artarken yıllık enflasyon %29,73’e geriledi. İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü içecekler, tütün ve altın hariç hesaplanan göstergedeki aylık artışın %2,01 olması, ana eğilimdeki yavaşlamanın manşet kadar belirgin olmadığını gösterdi. Üretici fiyatları da aylık %2,07 arttı.
Goldman Sachs, 22 Ekim toplantısında politika faizinin %37’de tutulmasını bekliyor. Kuruma göre haftalık repo ihalelerine dönüş, fonlama maliyetini zaten 300 baz puan düşürerek fiili bir gevşeme sağladı. Piyasanın hafta içindeki dağılımı bu tartışmayı yansıttı. Enflasyon verisinin ardından bankalar güçlenirken haftanın ilerleyen bölümünde Goldman'ın raporu ile birlikte ilişkin değerlendirmeler bankacılık ve GYO hisselerindeki alımları sınırladı. TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın sıkı duruşun korunacağına ilişkin mesajı da temkinli görünümü destekledi.
3️⃣ Fonlardan çıkan paranın önemli bölümü bankacılık sisteminde kaldı. TCMB Başkanı Karahan, para piyasası ve benzeri fonlardan çıkan tutarın büyük ölçüde mevduata yöneldiğini belirtti. Haftalık veriler de bu resmi destekliyor. TCMB’nin para arzı hesabına dahil ettiği para piyasası fonları stoku 44,6 milyar TL azalarak 1,62 trilyon TL’ye indi. Fon piyasasındaki sarsıntının başladığı 11 Eylül’den bu yana toplam küçülme 512 milyar TL’yi aştı.
Aynı hafta yabancılar 189,9 milyon dolarlık hisse ve yaklaşık 498 milyon dolarlık tahvil sattı. Tahvil satışı üst üste üçüncü haftaya taşınırken bu dönemdeki toplam çıkış 1 milyar doları geçti. Yerleşiklerin parite etkisinden arındırılmış döviz mevduatları 851 milyon dolar arttı. Son dört haftadaki yükseliş 7 milyar dolara ulaştı.
Brüt rezervler 3,8 milyar dolar düşüşle 167,4 milyar dolara geriledi. Net rezervler 400 milyon dolar artarak 53,8 milyar dolara yükselirken swap hariç net rezervler 2 milyar dolar azalışla 37,9 milyar dolara indi. Brüt rezervlerdeki düşüşün yaklaşık 2,6 milyar doları altın rezervlerinin dolar değerindeki değişimden geldiği için hareketin tamamını döviz satışı olarak okumamak gerekiyor.
4️⃣ Üretimdeki daralma ağustosta derinleşti. Sanayi üretimi aylık %1, yıllık %1,9 geriledi ve yıllık düşüş üst üste dördüncü aya taşındı. Ana baskı imalat sanayisinden geldi. İmalat üretimi aylık %1,6, yıllık %2,5 azalırken madencilik ve enerji üretimi artış gösterdi.
Veri, iç talepteki yavaşlamanın üretime yansıdığını ve üçüncü çeyreğin zayıf ilerlediğini gösteriyor. Bu tablo normal koşullarda faiz indirimi beklentisini destekleyebilirdi. Ancak petrolün 100 doların üzerinde kalması ve üretici fiyatlarının aylık %2’nin üzerinde artması, büyüme ile enflasyon arasında daha zor bir denge oluşturuyor.
İnşaat maliyetleri de ağustosta aylık %2,04, yıllık %29,59 arttı. Yıllık maliyet artışının tüketici enflasyonuna yaklaşması, finansman koşullarındaki sıkılığa rağmen konut ve altyapı yatırımlarında maliyet baskısının tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.
5️⃣ Wall Street ile tahvil piyasası farklı hikâyeler anlatmaya devam etti. S&P 500 haftayı %1,2, Nasdaq %0,6 yükselişle tamamlarken küçük şirketleri izleyen Russell 2000 %0,9 geriledi. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi cuma günü %5,24’e çıktı. Yüksek faiz küçük şirketleri ve borçluluğu yüksek işletmeleri daha fazla etkilerken nakit üretimi güçlü büyük teknoloji şirketleri endeksleri taşımayı sürdürdü.
Fed’in eylül toplantısı tutanaklarında 19 üyenin tamamının faiz artışını desteklediği ve çoğunluğun yıl bitmeden bir artırım daha beklediği görüldü. Buna karşılık ekim ayı tüketici güveni 48,1’den 46,3’e gerileyerek tarihsel dip seviyelere yaklaştı. Bir yıllık enflasyon beklentisi %4,7’ye, beş yıllık beklenti %3,5’e çıktı.
Fed açısından sorun tam olarak burada. Tüketici zayıflıyor, ancak enerji maliyetleri nedeniyle enflasyon beklentileri düşmüyor. Ekonomik aktivitedeki yavaşlama kısa vadeli faiz artışı ihtimalini sınırlarken petrol, bütçe açığı ve tahvil arzı uzun vadeli getirileri yüksek tutuyor.
6️⃣ Petrol haftayı yeni bir jeopolitik denklemle kapattı. Brent petrol cuma günü 104,72 dolara yükseldi. Hürmüz’deki geçiş belirsizliği, yüksek sigorta ve navlun maliyetleri ile sınırlı ürün stokları fiyatları desteklemeye devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın ara seçimlerden önce İran’a yeni bir saldırı düzenlenmeyeceğini açıklaması kısa süreli rahatlama sağladı, ancak fiziksel piyasadaki sıkışıklığı ortadan kaldırmadı.
Haftanın son sürprizi ABD ile Rusya arasındaki dizel anlaşmasıydı. Trump yönetimi, Rusya’nın ilk aşamada 300 bin ton dizeli ABD ve küresel pazara sunması karşılığında yakıt ticaretine yönelik bazı yaptırımları geçici olarak gevşetti. Açıklanan miktar küresel tüketimle karşılaştırıldığında fiyatları kalıcı biçimde değiştirecek büyüklükte değil.
Kararın siyasi etkisi, kısa vadeli fiyat etkisinden daha önemli olabilir. Washington, yakıt maliyetlerini düşürmek amacıyla Ukrayna savaşı nedeniyle kurduğu yaptırım çerçevesini esnetirken Rusya yeniden küresel rafine ürün pazarına erişim kazanıyor. Ukrayna’nın Rus enerji tesislerine yönelik saldırılarının devam etmesi ise anlaşmanın uygulanabilirliğini belirsiz bırakıyor.
1️⃣ Otomotiv pazarı eylülde yıllık %24,3 daralarak 83 bin 469 adede geriledi. Toplam pazar üst üste sekizinci ay küçülürken otomobil satışları %27,8, hafif ticari araç satışları %10,4 azaldı. Buna rağmen satışlar son 10 yılın eylül ortalamasının hâlâ %17,8 üzerinde. Dolayısıyla yaşanan hareket pazarın tamamen durmasından çok geçen yılın yüksek bazından normalleşmeye işaret ediyor.
Elektrikli otomobiller bu tablonun tek büyüyen grubu oldu. Satışlar %17,1 artarken elektrikli araçların toplam otomobil pazarındaki payı %23,7’ye çıkarak son 13 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Yerli üretim araçların toplam pazardaki payı da %28,7’den %35,9’a yükseldi.
Şirketler tarafında Ford Otosan’ın yurt içi satışları %45, Tofaş’ın %43,5, Doğuş Otomotiv’in %28,7 geriledi. Ford Otosan’ın ağustos üretiminin %30,9, ihracatının %22,8 artması ise iç pazar ile ihracat performansının belirgin biçimde ayrıştığını gösteriyor. Tofaş’ın ihracatı da aynı dönemde %124,9 arttı.
2️⃣ Elektrik piyasasında düşük ortalama fiyat ile akşam saatlerindeki yüksek fiyat arasındaki fark büyüyor. Eylül ayında elektrik tüketimi yıllık %3,4 artarken piyasa takas fiyatının dolar bazındaki ortalaması %13,3 düşüşle 58,20 dolar/MWh oldu. Güneş üretiminin yoğunlaştığı gündüz saatlerinde ortalama fiyat 39,77 dolara kadar gerilerken akşam saatlerinde 75,82 dolara yükseldi.
Üretim kompozisyonundaki değişim şirketler arasında da güçlü bir ayrışma yaratıyor. Hidroelektriğin toplam üretimdeki payı %30,4’e çıkarken doğal gazın payı %10,8’e geriledi. Ortalama bir gaz santralinin yakıt maliyeti 76,54 dolar/MWh seviyesindeyken piyasa fiyatı ayın büyük bölümünde bunun altında kaldı.
3️⃣ Hayat dışı sigortacılık sektörünün risk görünümü iyileşti. S&P, Türkiye hayat dışı sigorta sektörüne ilişkin değerlendirmesini “yüksek risk”ten “orta yüksek risk” seviyesine çekti. Kuruluş, son üç yılda %40’ın üzerinde seyreden öz kaynak kârlılığının önümüzdeki iki yılda da %30’un üzerinde kalmasını bekliyor.
Bugünkü yüksek kârlılığın önemli bir bölümü faiz gelirlerinden geliyor. Politika faizi geriledikçe sektörün gerçek ayrışma alanı yeniden teknik sonuçlara dönecek. Hasar frekansı, yedek parça ve işçilik maliyetleri ile şirketlerin fiyatlama disiplini finansal gelirlerden daha önemli hale gelecek.
1️⃣ ASELSAN, Savunma Sanayii Başkanlığı ile radar sistemlerinin tedarikine yönelik 195 milyon dolarlık sözleşme imzaladı. Şirket bir gün önce de 157,9 milyon dolarlık ihracat sözleşmeleri açıklamıştı. Böylece iki günde duyurulan yeni işlerin toplamı 352,9 milyon dolara ulaştı.
2️⃣ Türk Hava Yolları’nın eylül ayındaki yolcu sayısı %3,6 artarak 9 milyona, doluluk oranı 2,2 puan yükselerek %86,8’e çıktı. Kargo hacmi %13 büyüdü. İlk dokuz ayda kapasitenin %4,4, yolcu sayısının %5,2 artması, ilave kapasitenin talep tarafından karşılandığını gösteriyor. Orta Doğu kapasitesi gerilerken Uzak Doğu’daki büyüme coğrafi çeşitliliğin önemini artırdı.
3️⃣ Fintables olarak Besler’in fabrika ziyareti ve analist toplantısına katıldık. Yönetim, üretici maliyetlerindeki artışın rekabet nedeniyle raflara gecikmeli yansıtılabildiğini, bu baskının verimlilik çalışmalarıyla dengelenmeye çalışıldığını aktardı. İlk yarıda bu çalışmalardan 127,3 milyon TL tasarruf sağlandı. Şirket 2026 için %3 reel ciro büyümesi ve %13,5 FAVÖK marjı beklentisini korurken marjların mevsimsel olarak daha güçlü olan ikinci yarıda toparlanmasını bekliyor.
Dondurulmuş gıdada kapasite kullanım oranı %70,4’e yükseldi. Pizza ve milföy hatlarının 2027’de devreye alınması planlanırken kişi başı dondurulmuş gıda tüketiminin son yıllarda 2,5 kilogramdan 8,5 kilograma çıkması uzun vadeli büyüme alanını destekliyor. Buna karşılık ev dışı tüketim kanalındaki yoğun rekabet ve maliyetlerin fiyatlara gecikmeli yansıtılması kısa vadede marjların önündeki temel riskler.
4️⃣ Kalyon PV’nin Ankara’daki üretim tesisinde düzenlediği analist toplantısı ve fabrika ziyaretine katıldık. Şirket ingot, wafer, hücre ve panel üretimini aynı yerleşkede gerçekleştiriyor. Yeni TOPCONPlus yatırımıyla yıllık hücre kapasitesi 1 GW’tan 2,1 GW’a yükselirken yönetim, yeni hattın 2027’nin ilk yarısına kadarki üretim planının dolu olduğunu belirtti.
Şirketin 1,87 milyar TL tutarındaki ilk depolamalı GES panel sözleşmesinin teslimatlarının 2027’nin ilk çeyreği sonuna kadar tamamlanması planlanıyor. ABD’de kurulan iştirak üzerinden Türkiye’de üretilen hücrelerin satılması ve ilerleyen dönemde yerel panel üretimine geçilmesi hedefleniyor.
Borç geri ödemelerine rağmen zayıf ilk yarı FAVÖK’ü nedeniyle net borç/FAVÖK oranı 7,4 seviyesinde. Bu nedenle yeni hattın kapasite kullanımı, üretim firelerindeki düşüş ve 2027’de beklenen marj iyileşmesi yatırım tezinin ana takip noktaları olacak.
5️⃣ Destek Finans Faktoring’e mahkeme kararıyla TMSF kayyım olarak atandı ve yeni yönetim kurulu oluşturuldu. Şirket faaliyetlerin kesintisiz sürdüğünü bildirdi. Bundan sonraki dönemde finansmana erişim, alacakların tahsilatı ve bilanço kalitesinin korunması izlenecek.
6️⃣ Çelebi Havacılık’ın ana hissedarı, Bangladeş’teki Hazrat Shahjalal Uluslararası Havalimanı’nın yeni terminalinde 15 yıllık yer hizmetleri ihalesine teklif verdi. İhale henüz sonuçlanmadı. Teklifin kazanılması halinde hak ve yükümlülüklerin Çelebi Hava Servisi tarafından devralınması ve bağlayıcı sözleşmenin şirketçe imzalanması gündeme gelebilecek.