2 Ekim Cuma gününden herkese günaydın, Fintables Bülten'e hoş geldiniz.
☑ BIST 100, eylüldeki sert kayıpların ardından ekime %2,53 yükselişle başladı. Teknoloji endeksi %9’un üzerinde değer kazanırken 47 hisse günü tavanda kapattı. Satışlarla geçen bir ayın ardından alımların daha fazla hisseye yayılması önemli.
☑ TCMB, KOBİ kredilerindeki sekiz haftalık büyüme sınırını %4,5’ten %5’e yükseltti. TL zorunlu karşılıklarda bloke tesis oranları da düşürüldü. Böylece bankaların likidite yönetimi kolaylaşırken KOBİ’lere kredi vermek için biraz daha alan açıldı.
☑ İmalat PMI eylülde 48,1’den 47,9’a geriledi. Üretim ve yeni siparişler azalırken maliyetlerdeki ve satış fiyatlarındaki artış dört ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Sanayici daha az sipariş alıyor ama üretim maliyeti yükseliyor. Bu şartlarda kâr marjını korumak da zorlaşıyor.
☑ TCMB rezervleri üst üste beşinci haftada geriledi. Yabancılar hissede 358,6 milyon dolarlık alım yaparken devlet tahvilinde 409,9 milyon dolarlık satış gerçekleştirdi. Hisseye gelen alım olumlu olsa da tahvil satışlarının sürmesi, yabancının TL varlıklara dönüşünü henüz genellememek gerektiğini hatırlatıyor.
Okuma süresi: 5 dakika 43 saniye
1️⃣ Fon Koordinasyon Kurulu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında ikinci kez toplanacak. Fonların tasfiyesi ve ara ödemelerin yanı sıra sermaye piyasasında güveni yeniden güçlendirecek adımlar görüşülecek.
2️⃣ Ticaret Bakanlığı eylül ayının öncü dış ticaret verilerini açıklayacak. Petrolün yüksek seyrettiği bir dönemde enerji ithalatının faturaya ne kadar yansıdığı, cari denge açısından önemli olacak.
3️⃣ Euro Bölgesi’nde öncü enflasyon verileri yayımlanacak. Enerji ve gıdadaki fiyat artışlarının diğer kalemlere ne kadar yayıldığına bakacağız. ECB’nin faiz kararları açısından bu yayılmanın boyutu önemli.
4️⃣ ABD’de tarım dışı istihdam, işsizlik oranı ve ortalama saatlik kazançlar açıklanacak. İstihdam ve ücretlerde güçlü bir artış, Fed’in faizleri daha uzun süre yüksek tutacağı beklentisini destekleyebilir.
BIST 100, dün gün içinde 12.363 puanı gördükten sonra %2,53 yükselişle 12.249,04 puandan kapandı. İşlem hacmi 188,6 milyar TL’ye ulaşırken teknoloji endeksi %9,07 yükseldi. ASTOR ve ASELS’in tavan olması, endeksin yükselişinde ve işlem hacmindeki artışta etkili oldu. Bilişim ile metal eşya ve makine hisselerinde de güçlü alımlar vardı. Günü tavanda bitiren hisse sayısı 47’ye ulaştı. Eylül boyunca endeksin hareketiyle birçok hissenin performansı arasında ciddi farklar oluşmuştu. Bu nedenle dünkü yükselişte endeksin kazancı kadar alımların kaç hisseye yayıldığı da önemliydi.
Fonların tasfiye süresinin uzatılması ve ara ödeme koşullarının açıklanması, toparlanmayı destekleyen gelişmeler arasında. Yeni koordinasyon mekanizması da sürecin nasıl yönetileceğine ilişkin belirsizliği azaltabilir. Fonlara satış için daha fazla zaman tanınması, varlıkların kısa sürede elden çıkarılması baskısını hafifletebilir. Ancak eylülde piyasadan çıkan likiditenin ve kaybolan güvenin geri gelmesi zaman alacak. Bir günlük yükselişin ardından tabanda kapanan hisse sayısının azalıp azalmadığına bakmak gerekiyor. İşlem hacminin korunması ve alımların endekste ağırlığı yüksek hisselerin dışına da yayılması, toparlanmanın devamı açısından daha ikna edici olur.
Bu sabah dolar/TL 49,04, Brent petrol 102,6 dolar, ons altın 4.160 dolar ve Bitcoin 86.000 dolar civarında. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün %5,34 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyesini gördükten sonra %5,25’e geriledi. Yurt içinde son kapanışta 10 yıllık gösterge tahvil faizi %35,54, beş yıllık CDS primi ise 248 baz puan seviyesindeydi.
TCMB, KOBİ kredilerindeki sekiz haftalık büyüme sınırını %4,5’ten %5’e çıkardı. Böylece mayısta bu kredilere getirilen sıkılaştırma geri alınmış oldu. Bankalar sınırı aşan kredi büyümesi için ilave zorunlu karşılık ayırmak zorunda. Limitin yükselmesiyle bu ek maliyete katlanmadan daha fazla KOBİ kredisi verebilecekler. Aynı pakette TL zorunlu karşılıkların bloke tutulan kısmı da azaltıldı. Bankaların günlük nakit ihtiyaçlarını karşılaması kolaylaşırken kredi talebi olan KOBİ’ler açısından da önceki sınıra göre bir miktar rahatlama sağlanıyor.
Diğer ticari krediler ve tüketici kredileri için benzer bir gevşeme açıklanmadı. Politika faizi de %37’de kalıyor. Dolayısıyla bu karardan hemen kredi faizlerinin düşeceği sonucunu çıkarmamak gerekiyor. İlk etkisi, bankaların KOBİ’lerden gelen kredi taleplerine daha fazla karşılık verebilmesi ve likiditesini daha rahat yönetmesi olabilir. Açılan alanın ne kadar kullanılacağını ise bankaların kredi vermeye ne kadar istekli olduğu belirleyecek. Sermaye yeterliliği kadar şirketlerin borçlanma talebi ve geri ödeme gücü de burada etkili olacak.
Türkiye imalat PMI eylülde 48,1’den 47,9’a geriledi. İmalat sanayinde faaliyet koşulları iki buçuk yıldır kesintisiz zayıflıyor. Üretim dördüncü ayda da düşerken yeni siparişlerdeki daralma hızlandı. Üstelik bu zayıflık birkaç sektörle sınırlı kalmıyor. İncelenen 10 sektörün dokuzunda üretim azaldı, yalnızca gıdada artış görüldü. İhracat siparişlerini artırabilenler de gıda ile kara ve deniz taşıtları oldu. İçeride siparişlerin zayıfladığı bir dönemde dış talebin de sanayinin geneline destek verememesi, üretimde toparlanmayı zorlaştırıyor.
Siparişler azalırken girdi maliyetleri ve satış fiyatlarındaki artış dört ayın en yüksek seviyesine çıktı. Petrol, yakıt, taşımacılık ve ham madde zamları üretim maliyetini yükseltiyor. Talep zayıfken bu artışların tamamını müşteriye yansıtmak kolay olmayabilir. İstanbul’da tüketici fiyatları da eylülde aylık %2,11, yıllık %33,55 yükseldi. Toptan fiyatlarda enerji ve yakıt grubundaki aylık artış ise %6,56 oldu. Pazartesi açıklanacak Türkiye enflasyonu öncesinde bu veriler, enerji maliyetlerinin fiyatlar üzerindeki baskısının sürdüğünü hatırlatıyor.
💵 TCMB’nin toplam rezervleri 25 Eylül haftasında 3,2 milyar dolar azalarak 171,2 milyar dolara indi. Net rezervler 53,4 milyar dolara, swap hariç net rezervler 39,9 milyar dolara geriledi. Beş haftada toplam kayıp 17,2 milyar doları buldu. Hem döviz hem altın rezervleri azalıyor. Düşüşün ne kadarının değerleme etkisinden, ne kadarının döviz hareketlerinden geldiğini ayırmak için bu kırılımlara birlikte bakmak gerekiyor.
📊 Yabancılar aynı hafta 358,6 milyon dolarlık hisse aldı. Buna karşılık devlet tahvillerinde 409,9 milyon dolar, özel sektör tahvillerinde 434,4 milyon dolar satış yaptı. Para piyasası fonlarının TCMB’nin M3 hesabına giren stoku ise önceki haftaki 456 milyar TL’lik düşüşün ardından 12 milyar TL azaldı. Fon stokundaki küçülme belirgin biçimde yavaşladı. Yine de tahvil satışları ve rezerv kaybı sürerken hissedeki alımı bütün TL varlıklara yayılan bir dönüş olarak okumak erken.
↩️ SPK, tasfiye öncesinde fon katılma payı veya hisse işlemlerinden yüksek kazanç elde edip bu tutarları gönüllü olarak iade etmek isteyenler için özel hesaplar oluşturdu. Her fon için ayrı açılacak hesaplara yatırılan para, yalnızca o fonun tasfiye varlıklarına eklenecek. Burada gönüllü bir iade mekanizması söz konusu. Uygulama tek başına kimin sorumlu olduğunu belirlemiyor ve yatırımcıların bütün zararlarının karşılanacağını da garanti etmiyor.
🏛️ Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sorunlu portföy yönetim şirketleri ile fonların hızla izole edilerek tasfiye sürecinin başlatıldığını söyledi. Şimşek’e göre gelişmelerin etkisi sınırlı kaldı ve sistemik bir sorun bulunmuyor. Bugünkü Fon Koordinasyon Kurulu toplantısında ise ara ödemelerin nasıl ilerleyeceği ve piyasada güveni desteklemek için atılabilecek yeni adımlar görüşülecek.
🇺🇸 ABD imalat PMI eylülde 54,5 ile dokuzuncu ayda da büyümeye işaret etti. Yeni siparişler 55,3’e çıkarken ödenen fiyatlar endeksi 71,1’den 77,9’a yükseldi. Üretim canlılığını koruyor ama maliyet artışları da hızlanıyor. Bu ikisinin bir arada olması, Fed’in faiz indirmesini zorlaştırabilecek bir tablo. Yüksek tahvil faizleri hisse piyasalarını da baskılıyor. Avrupa’da dün Londra %1,7, Paris %1,6 ve Frankfurt %1 geriledi.
⛽ ABD, Fransa ve Almanya’dan stratejik rezervlerini kullanarak altı ayda toplam 120 milyon varil dizeli piyasaya sürmelerini istedi. Avrupa’nın talebe karşılık vermemesi durumunda ABD’nin dizel ihracatını sınırlayabileceği belirtiliyor. Rezervlerden satış kısa vadede fiyatları rahatlatabilir. Ancak kışa girerken eldeki stokun azalması, ileride yaşanabilecek bir arz kesintisinde Avrupa’nın kullanabileceği seçenekleri de daraltır.
⚡ Elektrik üretiminde üçüncü çeyrekte toplam miktar yıllık bazda pek değişmedi. Değişen, elektriğin hangi kaynaklardan üretildiği oldu. Yenilenebilirlerin payı %36’dan %52’ye, hidroelektriğin payı %15’ten %29’a yükseldi. Ortalama PTF bir önceki çeyreğin üç katına çıksa da dolar bazında geçen yılın %18 altında kaldı. YEKDEM kapsamındaki yenilenebilir üreticiler kur artışından destek alırken doğalgaz ağırlıklı şirketler hem üretim hem fiyat açısından zorlandı. Şirket bazındaki üretim ve tahmini ciro karşılaştırmalarını “2026 Üçüncü Çeyrek Enerji Üretim Şirketleri İçin Nasıl Geçti?” çalışmamızda inceledik.
OTKAR - Çeşitli tiplerde tekerlekli zırhlı araçların tedariki ve entegre lojistik destek hizmetleri için 1,47 milyar dolarlık ihracat sözleşmesi imzaladı. Teslimatların 2027’de başlayıp üç yıl içinde tamamlanması planlanıyor. Sözleşme yedi yıl yürürlükte kalacak. Yürürlüğe girmesi için resmî onayların alınması, 441,6 milyon dolarlık teminat mektuplarının sunulması ve avans ödemesinin yapılması gerekiyor.
ASELS - Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile uzun menzilli hava savunma sistemlerinin devam eden seri üretim projeleri için 1,01 milyar avroluk ilave sözleşmeler imzaladı. Yeni işler, 23,2 milyar dolara ulaşan sipariş bakiyesine katkı sağlayacak. Teslimatlar ilerledikçe bu siparişler de önümüzdeki yılların gelirlerine yansıyacak.
PGSUS - Smartwings ve Czech Airlines’ı bünyesinde bulunduran grubun satın alımını 142,3 milyon avroya tamamladı. Grubun %70’ini doğrudan, %30’unu ise Smartwings üzerinden dolaylı olarak kontrol edecek. Satın alma bedeli Pegasus’un son yıllık hasılatının %4,2’sine karşılık geliyor. İşlemle birlikte şirketin Orta ve Doğu Avrupa’daki uçuş ağı genişleyecek, filo büyüklüğü de artacak.