14 Temmuz Salı gününden herkese günaydın, Fintables Bülten’e hoş geldiniz.
☑ Petrol piyasasında yeni bir eşik daha aşıldı. Trump, Hürmüz Boğazı’ndan geçen tüm kargolardan %20 “güvenli geçiş ücreti” alınacağını açıkladı. Uygulama bugün TSİ 23.00 itibarıyla başlıyor. Brent petrol tek günde %9 yükselerek 83 dolara kadar çıktı ve Mayıs 2020’den bu yana en sert günlük artışını kaydetti.
☑ Petrol şoku küresel piyasalara da yansıdı. S&P 500 %0,8, Nasdaq 100 %1,9 geriledi. Fed Guvernörü Christopher Waller’ın “bir sıcak çekirdek enflasyon verisi daha gelirse sıkılaştırma masada” açıklamasıyla birlikte temmuz toplantısında faiz artırımı beklentileri yeniden güç kazandı.
☑ BIST 100 dünkü işlemleri %1,6 kayıpla 14.092 puanda tamamladı. Satışlar özellikle ulaştırma, teknoloji ve bankacılık hisselerinde yoğunlaşırken, sanayi ve holding endeksleri görece daha dirençli kaldı. Petrol şokunun maliyet ve faiz kanalı sektörler arasında belirgin ayrışma yarattı.
☑ Mayıs cari açık 1,46 milyar dolarla beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, 12 aylık cari açık 37,3 milyar dolara yükseldi. Brent petrolün yeniden 80 doların üzerine çıkması, enerji ithalatı üzerinden cari denge görünümünü önümüzdeki aylarda yeniden baskılayabilecek önemli bir risk oluşturuyor.
Okuma süresi: 4 dakika 48 saniye
1️⃣ ABD’de bugün saat 15.30’da haziran enflasyonu açıklanacak. Piyasa yıllık TÜFE’nin %4,2’den %3,8’e gerilemesini bekliyor. Fed Guvernörü Waller’ın dünkü açıklamalarının ardından verinin önemi daha da arttı. Beklentilerin üzerinde gelecek bir enflasyon, temmuz ayında faiz artışı beklentilerini güçlendirebilir.
2️⃣ Fed Başkanı Kevin Warsh bugün Kongre’de ilk sunumunu yapacak. Şimdiye kadar faiz patikasına ilişkin net yönlendirme vermekten kaçınan Warsh’ın, enflasyon verisiyle aynı güne denk gelen konuşması piyasaların yakından izleyeceği başlıklardan biri olacak.
BIST 100 haftanın ilk işlem gününü %1,6 düşüşle 14.092 puanda tamamladı. İşlem hacmi 158,7 milyar TL ile önceki seansın belirgin altında kaldı. Ulaştırma endeksi %2,7 ile en sert kaybı yaşarken, bankacılık %1,8, teknoloji ise küresel yapay zekâ hisselerindeki satışlara paralel %2,6 geriledi. Buna karşılık sanayi ve holding endeksleri yalnızca %0,3 düşerek görece dirençli kaldı. Jeopolitik gerilim dönemlerinde görülen klasik rotasyon bir kez daha çalıştı; satışlar banka ve havacılıkta yoğunlaşırken, rafineri, petrokimya ve savunma hisseleri daha güçlü seyretti.
İki yıllık gösterge faiz %40,75’e gerilerken, on yıllık tahvil faizi %33,66’ya yükseldi. Başka bir ifadeyle piyasa kısa vadede TCMB’nin faiz indirim ihtimalini tamamen rafa kaldırmazken, uzun vadede petrol kaynaklı enflasyon riskini daha fazla fiyatlamaya başladı. Kur tarafındaki sakinlik ise korunuyor. Dolar/TL 47,00 seviyesinde yatay seyrederken, bir aylık ima edilen kur oynaklığı 2013’ten bu yana en düşük seviyesinde bulunuyor. JPMorgan da yayımladığı son raporda 2026 büyüme tahminini %3, yıl sonu enflasyon beklentisini %29 ve politika faizi öngörüsünü %35 olarak korurken, enflasyondaki katılık nedeniyle faiz indirimlerinin kademeli ilerlemesi gerektiğini vurguladı. Bugün ise piyasaların odağında ABD enflasyon verisi ve BIST 100’ün 14 bin puan seviyesini koruyup koruyamayacağı olacak.
Hafta sonu karşılıklı saldırılarla tırmanan ABD-İran gerilimi, dün Trump’ın Hürmüz ablukasını yeniden başlatmasıyla yeni bir faza geçti. Boğazdan geçen tüm kargolardan %20 “güvenli geçiş ücreti” alınacağı açıklandı, İran ise boğazın “istikrar sağlanana kadar” kapalı kalacağını duyurdu. Gemi takip verilerine göre günlük geçiş sayısı savaş öncesindeki yaklaşık 135 seviyesinden 40’ın altına indi. Brent petrol bu gelişmelerle %9 yükselerek 82,8 dolara çıktı. Daha dikkat çekici olan ise ons altının aynı gün %2,8 gerilemesiydi. Piyasa bu kez jeopolitik riski güvenli liman talebiyle değil, yüksek enerji fiyatlarının enflasyonu ve dolayısıyla faizleri yukarı taşıyacağı beklentisiyle fiyatlıyor.
Asıl test bundan sonra başlıyor. Şimdiye kadar piyasalar her şoku geçici kabul etti ve arzın kısa sürede normale döneceğini varsaydı. Ancak bugün yürürlüğe girecek %20’lik geçiş ücreti, geçici bir aksaklıktan çok enerji ticaretine eklenen yeni bir maliyet anlamına geliyor. Bölge şirketleri de buna göre pozisyon almaya başladı. Financial Times‘ın haberine göre DP World, konteynerleri Hürmüz’e girmeden işleyebilecek yeni bir liman için BAE ile görüşüyor. Türkiye açısından en kritik kanal ise cari denge. Brent’in 80 doların üzerinde kalıcı olması hâlinde enerji ithalatı yeniden cari açığı büyütebilir ve dezenflasyon sürecini zorlaştırabilir.
💳 Kabine toplantısının en önemli ekonomi kararı imalat sanayisine yönelik 1 trilyon TL’lik kredi paketi oldu. Paketin 750 milyar TL’si Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi, 250 milyar TL’si ise yeni imalat destek programından oluşuyor. Krediler 6 ay anapara ödemesiz, 36 aya kadar vadeli kullandırılacak ve finansman maliyetinin 12 puanını Hazine üstlenecek. Sıkı para politikası sürerken bu ölçekte seçici kredi desteği, dezenflasyon ile büyüme hedefleri arasındaki denge tartışmasını yeniden gündeme taşıyor.
📉 Mayıs cari açık verisinin ayrıntıları manşetten daha farklı bir yapıyı bize söylüyor. Altın ve enerji hariç denge 3,6 milyar dolar fazla vermeyi sürdürse de, yabancı yatırımcı hisse ve yatırım fonlarında 2,8 milyar dolar net satış yaptı. Yılın ilk beş ayında TCMB rezervleri 33,3 milyar dolar gerilerken, petrolün yeniden 80 doların üzerine çıkması haziran ve temmuz aylarında cari denge üzerindeki baskının artabileceğine işaret ediyor.
🌍 Orta Doğu’daki gerilim sadece enerji piyasasını değil, Körfez sermayesini de yeniden şekillendiriyor. Suudi Arabistan ile BAE arasındaki finansal akışlarda aksaklıklar yaşandığı belirtilirken, küresel bankalar iki ülke arasındaki artan rekabet nedeniyle pozisyonlarını gözden geçiriyor. Bölge sermayesini çekmeye çalışan Türkiye açısından bu süreç dolaylı da olsa yakından izlenmesi gereken bir gelişme.
⚖️ Yapay zekâ rekabeti hukuk cephesine taşındı. Apple, OpenAI’a ticari sırların izinsiz kullanıldığı iddiasıyla dava açtı. Şirket, yüzlerce eski Apple çalışanının OpenAI’da görev aldığını ve yeni donanım projelerinde Apple’a ait ticari bilgilerin kullanıldığını öne sürüyor. Dava, AI yarışının artık yalnızca yatırım ve ürün geliştirme alanında değil, fikri mülkiyet tarafında da sertleştiğini gösteriyor.
❄️ Avrupa’daki sıcak hava dalgası Türk iklimlendirme sektörünü desteklemeye devam ediyor. Haziranda sektörün en büyük ihracat pazarı 71,4 milyon dolarla Almanya olurken, talep İtalya, Fransa, Polonya ve İspanya’ya da yayıldı. Manşetlerde öne çıkan yüksek artış oranları küçük pazarlardan kaynaklansa da, asıl hikâye Avrupa genelinde artan kalıcı soğutma ihtiyacı. Bu eğilim, sektör açısından yapısal talebin güçlenmeye devam ettiğine işaret ediyor.
PGSUS – Haziran trafik verileri, jeopolitik riskin rota tercihlerini net şekilde gösterdi. Toplam yolcu sayısı yıllık %3 artışla 3,74 milyon olurken, iç hat yolcusu %20 arttı, dış hat yolcusu ise %6 geriledi. Şirket de kapasitesini buna göre yeniden şekillendiriyor; iç hat arz edilen koltuk kilometresi %29 yükseldi. Toplam doluluk ise 0,9 puan gerileyerek %85,7 oldu. İç talep güçlü kalırken, dış hat tarafında savaşın etkisi hissedilmeye devam ediyor.
VESTL – Moody’s, şirketin uzun vadeli kredi notunu Caa2’den Caa3’e indirirken görünümü negatifte bıraktı. 2029 vadeli 500 milyon dolarlık eurobondun notu da aynı seviyeye çekildi. Nisan ayındaki indirimin ardından üç ay geçmeden gelen ikinci hamle, piyasanın yeniden yapılandırma sürecine yönelik temkinli duruşunun sürdüğünü ve borçlanma maliyetlerinin yüksek kalabileceğini gösteriyor.
UCAYM – İstanbul Sancaktepe Şehir Hastanesi’nin mekanik ve elektrik işleri için toplam 1,35 milyar TL tutarında iki sözleşme imzaladı. Projelerin 2028’de tamamlanması planlanırken, şirket başlangıçta yaklaşık 174 milyon TL avans tahsil edecek. Sözleşme büyüklüğü, şirketin mevcut iş yükünü ve önümüzdeki yıllara yayılan gelir görünürlüğünü anlamlı şekilde güçlendiriyor.