✦ ODMD verilerine göre, eylül ayında toplam otomotiv pazarı geçen yılın aynı ayına göre %24,33 daralarak 83.469 adet seviyesinde gerçekleşti. Ağustos ayındaki %20,28’lik daralmanın ardından gerileme yeniden derinleşti ve toplam pazar üst üste 8. ay yıllık bazda küçüldü. Otomobil pazarı %27,80 azalarak 63.736 adet olurken, hafif ticari araç pazarı eylülde %10,42 daralarak 19.733 adete indi. Yıllık bazdaki düşüşe karşın eylül satışları, son on yılın eylül ortalaması olan 70.864 adedin %17,8 üzerinde kaldı. Yılın ilk dokuz ayında toplam pazar geçen yılın aynı dönemine göre %13,39 azalarak 803.465 adet oldu. Kümülatif daralma ilk sekiz ayda %11,91 seviyesindeydi.
✦ Motor tipine göre incelendiğinde, eylül ayında elektrikli otomobiller pazarın tek büyüyen grubu oldu. Elektrikli otomobil satışları yıllık bazda %17,1 artarak 15.128 adede ulaştı ve ağustostaki %32,0’lık düşüşün ardından yön değiştirdi. Elektrikli otomobillerin payı ağustostaki %19,39 seviyesinden %23,74’e yükselerek son 13 ayın en yüksek seviyesine çıktı. Hibrit otomobillerin payı %34,26’dan %28,10’a gerilerken benzinli otomobillerin payı %39,60’tan %44,11’e yükseldi.
✦ Pazardaki daralma yerli üretim ve ithal araçlarda belirgin biçimde ayrıştı. ODMD verilerine göre eylülde yerli üretim otomobil ve hafif ticari araç satışları geçen yılın aynı ayına göre %5,1 azalarak 30.001 adet olurken ithal araç satışları %32,1 düşüşle 53.468 adede geriledi. Böylece yerli üretim araçların pazar payı geçen yılın eylül ayındaki %28,7 seviyesinden 7,3 puan artışla %35,9’a yükseldi. Bu oran ağustosta %30,9’du. Otomobil pazarında yerli üretimin payı aynı dönemde %29,9’dan %38,2’ye çıktı.
✦ Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) verilerine göre, ağustos ayında toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı ayına göre %1,5 artarak 74.368 adet seviyesinde gerçekleşti. Temmuz ayındaki %19,2’lik düşüşün ardından üretim yeniden artış gösterdi. Otomobil üretimi %22,1 azalarak 33.503 adet olurken ticari araç üretimi %35,0 artışla 40.865 adede yükseldi ve otomobil ile ticari araç arasındaki ayrışma ağustosta da sürdü. Traktör üretimi %11,5 düşüşle 1.155 adet oldu. Yılın ilk sekiz ayında toplam üretim geçen yılın aynı dönemine göre %7,3 azalırken otomobil üretimindeki gerileme %18,8 oldu.
✦ TCMB verilerine göre motorlu kara taşıtları imalatında kapasite kullanım oranı eylülde %75,9 oldu. Mevsimsellikten arındırılmamış oran, yaz dönemi üretim duruşlarının etkili olmuş olabileceği ağustostaki %65,9 seviyesinden 10,1 puan yükselerek yılın en yüksek seviyesine çıktı ve geçen yılın aynı ayının 4,5 puan üzerinde gerçekleşti. Böylece sektörün kapasite kullanımı imalat sanayi genelindeki %74,2 seviyesinin 1,7 puan üzerinde kalmış oldu.
✦ Sektörün ihracat verileri incelendiğinde, ağustos ayında toplam otomotiv ihracatı geçen yılın aynı ayına göre %7,2 artarak 55.193 adet oldu ve temmuzdaki %20,4’lük düşüşün ardından artışa geçti. Otomobil ihracatı %13,7 azalarak 23.662 adet olurken ticari araç ihracatı %31,2 artışla 31.531 adede yükseldi. Yılın ilk sekiz ayında adet bazında toplam ihracat %12,0, otomobil ihracatı %28,1 geriledi.
✧ Değer tarafında ise farklı bir tablo görülüyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre yan sanayiyi de kapsayan otomotiv endüstrisi ihracatı eylülde %7,7 artarak 3,94 milyar dolar oldu ve toplam ihracatın %17,4’ünü oluşturarak sektörler arasında ilk sırada yer aldı.
✦ Eylül ayı iç pazar satışlarını borsada işlem gören otomotiv şirketleri özelinde incelediğimizde, üç şirkette de daralmanın pazar genelinin üzerinde gerçekleştiğini görüyoruz. Ford Otosan’ın satışları %45,0 düşüşle en sert gerilemeyi kaydetti, şirketin satışları ağustosta %37,5 azalmıştı. Tofaş’ın satışları %43,5 azaldı ve şirketin pazar payı geçen yılın eylül ayındaki %27,4 seviyesinden %20,5’e indi. Ağustosta %1,6 ile pazarın belirgin biçimde altında bir düşüş yaşayan Doğuş Otomotiv’in satışları eylülde %28,7 geriledi.
✧ OSD’nin ağustos verilerinde ise Ford Otosan’ın üretimi %30,9 artarak 32.257 adede, ihracatı %22,8 artışla 25.265 adede yükseldi. Temmuzda %3,4 azalan Ford Otosan ihracatı yeniden artışa geçti. Tofaş’ın ihracatı %124,9 artarak 4.534 adet olurken üretimi %26,5 azaldı. Türk Traktör’ün ihracatı %37,0, üretimi %17,8 geriledi.
| Şirket | İç pazar, eylül (adet) | Yıllık (%) | Pazar payı (%) | Üretim, ağustos (adet) | Yıllık (%) | İhracat, ağustos (adet) | Yıllık (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| DOAS | 11.798 | -28,7 | 14,1 | – | – | – | – |
| FROTO | 4.394 | -45,0 | 5,3 | 32.257 | 30,9 | 25.265 | 22,8 |
| TOASO | 17.082 | -43,5 | 20,5 | 5.069 | -26,5 | 4.534 | 124,9 |
| TTRAK | – | – | – | 1.023 | -17,8 | 441 | -37,0 |
| OTKAR | – | – | – | 329 | 10,0 | 149 | 31,9 |
✦ TCMB verilerine göre bankalar ve finansman şirketlerinin taşıt kredisi bakiyesi eylülün son haftası itibarıyla 57,4 milyar TL oldu. Bakiye geçen yılın aynı dönemindeki 60,4 milyar TL’ye göre nominal olarak %5,0 azalırken, eylüldeki %29,73’lük yıllık enflasyon dikkate alındığında reel daralma %26,7 oldu. Haftalık verilerin ortalamasına göre taşıt kredisi faizi eylülde %42,8 ile ağustostaki %48,0 seviyesinin 5,2 puan altında, geçen yılın aynı ayının ise 1,7 puan üzerinde gerçekleşti.