Hedera Nedir?

Hashgraph Nedir ve Neden Farklı?

Hashgraph, Dr. Leemon Baird tarafından geliştirilmiş bir konsensüs mekanizmasıdır.Blok zincirlerde işlemler bloklar halinde zincire eklenir ve bazen zincir çatallanabilir (fork). Hashgraph’ta ise hiçbir işlem atılmaz; tüm işlem bilgileri ağa yayılır, düğümler (node) “gossip-about-gossip” ve “virtual voting” adı verilen yöntemlerle saniyeler içinde mutabakata varır. Bu yapı hem hızlıdır hem de asenkron Bizans Hata Toleransı (aBFT) seviyesinde güvenlik sağlar.

https://hedera.com/learning/hedera-hashgraph/what-is-hedera-hashgraph

Hedera’nın Temel Hizmetleri

Hedera geliştiricilere üç ana hizmet sunar:

• Akıllı Sözleşmeler (Smart Contracts): Solidity diliyle yazılabilen, Ethereum Sanal Makinesi (EVM) uyumlu sözleşmeler. Yüksek hız ve düşük işlem ücretiyle çalışır.
• Konsensüs Servisi: Uygulamalar için adil sıralama, zaman damgası ve değiştirilemez kayıt imkânı sağlar. Örneğin tedarik zinciri takibi veya oy sistemlerinde kullanılabilir.
• Token Servisi: Fungible token’ler (örneğin stabilcoin) ve NFT’ler yaratma, yönetme ve transfer etme olanağı sunar. İşlem ücretleri sabittir (yaklaşık $0.0001) ve anında sonuçlanır.

https://hedera.com/learning/hedera-hashgraph/what-is-hedera-hashgraph

Hedera Governing Council - Yönetim Konseyi

Hedera, Hedera Governing Council adlı bir konsey tarafından yönetilir. Bu konsey, Google, IBM, Deutsche Telekom gibi farklı sektörlerden 39 küresel şirketten oluşur. Her üye eşit söz hakkına sahiptir, yazılım güncellemeleri, ağ ücretleri ve hazine yönetimi gibi konularda oy kullanır.

Hedef, zaman içinde ağın kamuya tamamen açık ve izinsiz (permissionless) hale gelmesi; böylece isteyen herkesin düğüm çalıştırarak ağa katılabilmesi ve HBAR kazanabilmesidir.

HBAR Token

HBAR, Hedera ağının yerel kripto varlığıdır ve üç ana işlevi vardır:

• İşlem ücretleri: Hedera üzerinde yapılan her işlem (token transferi, akıllı kontrat çağrısı vb.) HBAR ile ödenir. Ücretler genellikle 0,0001 USD seviyesindedir.
• Staking ve ağ güvenliği: HBAR, PoS modeli kapsamında doğrulayıcı düğümler tarafından stake edilerek ağın güvenliğini sağlar.
• Yönetişim: HBAR sahipleri, protokol güncellemeleri, ağ ücret politikaları ve hazine yönetimi gibi konularda oylamalara katılabilir. HBAR’ın geniş dağılımı, ağın merkeziyetsizleşme sürecinde kritik bir rol oynar.

https://hedera.com/learning/distributed-ledger-technologies/what-are-distributed-ledger-technologies-dlts

Hedera’nın Merkeziyetsizleşme Planı

Hedera, tamamen merkeziyetsiz bir yapıya ulaşmak için iki temel hedef belirlemiş durumda:

1. Ağ düğümlerinin izinsiz (permissionless) hale gelmesi
2. HBAR token’inin geniş kitlelere dağıtılması

Şu anda Hedera ağı kamuya açık ama izinli (public permissioned) bir şekilde çalışıyor. Yani herkes Hedera üzerinde uygulama geliştirebiliyor ancak ağı çalıştıran düğümler yalnızca Hedera Yönetim Konseyi’nin davet ettiği kurumlar tarafından işletiliyor. Hedera’nın uzun vadeli planı, kamuya açık ve izinsiz (public permissionless) bir modele geçmek. Bu noktada, teknik gereksinimleri karşılayan herkes, kimliğini açıklamak zorunda kalmadan düğüm çalıştırabilecek ve karşılığında HBAR ödülleri kazanabilecek.

Bu geçiş bir anda yapılmayacak; ağın güvenliği, performansı ve teşvik sistemi tamamen oturduğunda adım adım uygulanacak. Böylece Hedera, hem güvenliği koruyacak hem de blok zincir teknolojisinin en önemli hedefi olan tam merkeziyetsiz yapıya ulaşacak.

Sonuç olarak, 

Hedera, blok zincir teknolojisinin sınırlarını aşmayı hedefleyen, yüksek performanslı ve güvenli bir ağdır. Hashgraph algoritması, güçlü kurumsal yönetişimi ve düşük maliyetli hizmetleri ile hem kurumsal hem de bireysel geliştiriciler için cazip bir altyapı sunar. Gelecekte tamamen izinsiz bir yapıya geçiş planı, onu uzun vadede daha merkeziyetsiz ve kapsayıcı bir platform haline getirmeyi amaçlıyor.