Aptos Nedir?

Tarihçe ve Gelişim Süreci

Aptos, 2021 yılında Mo Shaikh ve Avery Ching tarafından kuruldu. İkili daha önce Meta’nın Diem (önceki adıyla Libra) projesinde önemli görevlerde bulunmuştu. Meta’nın projeyi sonlandırmasının ardından, geliştirilen teknolojinin açık kaynaklı halini temel alarak Aptos Labs çatısı altında yeni bir yolculuğa başladılar.

Aptos, kuruluşunun ardından önemli yatırım turlarıyla dikkat çekti. Şubat 2022’de a16z, Coinbase Ventures, Multicoin Capital ve diğer yatırımcıların katılımıyla $200 milyon; Temmuz 2022’de ise FTX Ventures, Jump Crypto ve Multicoin Capital liderliğinde $150 milyon yatırım aldı. Binance Labs tarafından desteklenen Y2i Labs da stratejik yatırımcılar arasında yer aldı. Toplamda $350 milyon yatırım toplayan Aptos, ana ağını 17 Ekim 2022’de başlattı. Lansmanla birlikte 20 milyon APT token’den oluşan bir airdrop ile erken topluluk ödüllendirildi.

Teknik Mimarisi

Move Programlama Dili

Aptos’un temel yapı taşlarından biri, Diem projesi için özel olarak geliştirilen Move isimli programlama dilidir. Move, güvenli ve esnek akıllı kontrat geliştirmeyi mümkün kılar. Kaynakların kopyalanamaması ya da silinememesi gibi özellikler sayesinde güvenlik ön planda tutulur. Ayrıca Move Prover isimli araç, kontratların davranışlarını matematiksel olarak ispatlamaya olanak tanır.

Paralel İşlem Yürütme (Block-STM)

Aptos, işlem yürütmede paralellik ilkesine dayanır. Block-STM adlı sistem, işlemleri aynı anda yürüterek daha yüksek işlem hacmine ulaşılmasını sağlar. Bu yaklaşım, Ethereum gibi sıralı işlem işleyen ağlardan farklıdır. Başarısız işlemler tüm zinciri durdurmaz; sadece ilgili işlem yeniden çalıştırılır. Bu mimari sayesinde test ağında saniyede 30.000 işlemi aşan performans elde edilmiştir. Proje, bu sayıyı gelecekte 100.000 TPS’ye çıkarmayı ve uzun vadede 1 milyon TPS hedefini gerçekleştirmeyi planlamaktadır.

https://chainspect.app/chain/aptos?range-cm=month

Konsensüs Mekanizması

Aptos, Proof-of-Stake (PoS) algoritması ile Byzantine Fault Tolerance (BFT) mekanizmasını birleştiren AptosBFT konsensüsünü kullanır. Bu yapı sayesinde ağ, %33’ten az kötü niyetli doğrulayıcıya karşı dayanıklı olur. Token sahipleri APT token’lerini stake ederek ağ güvenliğine katkı sağlar ve doğrulayıcı seçimlerinde oy hakkı kazanır.

https://aptosfoundation.org/whitepaper

APT Token ve Tokenomik Yapı

APT, Aptos’un yerel token’idir ve işlem ücretlerinden yönetişime, staking’ten validator seçimine kadar birçok işlevi vardır. Lansman sırasında 1 milyar adetlik toplam arz duyurulmuş, bunun %2’si airdrop ile dağıtılmıştır. Token dağılımı şu şekildedir:

• %51.02 Topluluk
• %19.00 Çekirdek Katılımcılar
• %16.50 Vakıf
• %13.48 Yatırımcılar

Topluluk için ayrılan kısmın büyük bölümü Aptos Vakfı ve Aptos Labs tarafından yönetilmekte olup 10 yıllık bir periyotta dağıtılması planlanmaktadır. Ekip ve yatırımcılara ait token’ler için 4 yıllık kilit süresi uygulanmaktadır.

Kullanım Alanları ve Ekosistem

Aptos, Web3 dünyasında merkeziyetsiz uygulamaların (dApp) gelişimini desteklemek üzere tasarlanmıştır. Geliştiriciler Move diliyle güvenli ve verimli uygulamalar geliştirebilir; kullanıcılar ise düşük işlem ücretleri ve yüksek hız ile bu uygulamalardan faydalanabilir. Ağ üzerinde aktif olarak gelişen bazı alanlar şunlardır:

• DeFi uygulamaları; Thala gibi protokoller bu alanda öne çıkmaktadır.
• Gerçek dünya varlıklarının (RWA) tokenizasyonu; Propbase bu alandaki örnek projelerden biridir.
• GameFi ve oyun projeleri; Marblex ağı üzerinde çalışan tanınmış platformlardan biridir.
• Cüzdan altyapıları; Petra Wallet gibi çözümler kullanıcı dostu deneyimler sunar.
• Kurumsal çözümler; Aptos Ascend girişimiyle, Microsoft ve SK Telecom gibi devlerle birlikte kurumsal blok zincir altyapıları geliştirilmektedir.

Ekosistemdeki daha fazla projeye göz atmak isterseniz buradan ulaşabilirsiniz.

2024 yılında başlatılan Aptos Ascend girişimi, Microsoft ve SK Telecom gibi büyük kurumlarla iş birliği içinde kurumsal blok zincir çözümleri geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Rakipler ve Konumlandırma

Aptos’un başlıca rakipleri arasında Ethereum, Solana, Avalanche ve Polkadot yer alır. Ethereum, en yaygın merkeziyetsiz uygulama (dApp) altyapısı olmasına rağmen işlem hızı ve ücretleriyle öne çıkan alternatifleri doğurmuştur. Solana gibi yüksek TPS sunan ağlar, zaman zaman yaşanan kesintiler nedeniyle eleştirilmiştir. Aptos ise hem güvenlik hem hız hem de yükseltilebilirlik açısından bu projelere göre daha dengeli bir çözüm sunduğunu iddia etmektedir. Aynı zamanda Move dilini kullanan Sui ile de teknik benzerlikler taşır.

Aptos’un Gelecek Vizyonu

Aptos, güçlü teknik altyapısı, tecrübeli geliştirici kadrosu ve geniş yatırım desteği ile Katman-1 alanında ciddi bir alternatif olma yolunda ilerlemektedir. Move programlama dili, paralel işlem yürütme yetenekleri ve yenilikçi konsensüs mimarisi ile Web3’ün benimsenmesini hızlandırmayı hedeflemektedir.