Balancer Nedir?

Temelinde bir AMM olsa da, farklı token oranlarıyla likidite havuzları oluşturma, dinamik işlem ücretleri tanımlama ve özelleştirilmiş havuz mantıkları gibi geliştirme imkanlarını da içinde barındırıyor. Böylece hem kullanıcılar hem de protokoller için “kendi kurallarını koyabildiğin” bir likidite altyapısı haline geliyor diyebiliriz. Ayrıca son versiyonu olan Balancer V3 ile birlikte, protokol daha da modüler, zincirler arası ve geliştirici dostu bir yapıya büründü. Peki tam olarak ne oldu?

Bu yazımızda, Balancer’ın ne işe yaradığını, nasıl çalıştığını, öne çıkan özelliklerini ve $BAL token’in ekosistemdeki rolünü inceleyeceğiz.

Balancer Nasıl Çalışır?

Balancer’ın merkezinde AMM mantığı bulunuyor. Yani alıcı ve satıcıyı emir defteriyle eşleştirmek yerine, akıllı sözleşmelerde tutulan havuzlar üzerinden anlık fiyatlandırma yapılıyor.

Farkı ise şu: Balancer, klasik “2 token – %50/%50” formülüne bağlı değil ve içinde bulunan her havuz, içerdiği token sayısı ve oranlarıyla tanımlanıyor. Bu oranlar, hem fiyat oluşumunda hem de takas işlemlerinde belirleyici oluyor. Örneğin 80/20 ETH/USDC havuzunda büyük bir ETH alımı yapıldığında, fiyat orana göre otomatik olarak yeniden dengeleniyor. Bu yapı, portföy yönetimini otomatikleştirirken arbitraj fırsatlarıyla havuzun dengede kalmasını sağlıyor diyebiliriz.

Balancer Ekosisteminde Neler Var?

Balancer yalnızca bir AMM değil, aynı zamanda az önce de bahsettiğimiz gibi farklı likidite stratejilerini, geliştirici araçlarını ve zincirler arası entegrasyonları kapsayan geniş bir ekosisteme sahip. Özellikle V3 ****güncellemesi ile birlikte altyapı çok daha modüler hale geldi ve farklı kullanım senaryolarına uyarlanabilir oldu. Peki bu güncellemede neler oldu ve ekosisteminde neler var?

Kaynak: Balancer Youtube

• reCLAMM - Konsantre likiditeyi otomatik olarak yeniden dengeleyen, güvene dayalı olmadan (trustless) çalışan bir sistem. Likidite sağlayıcılarının sürekli manuel işlem yapma ihtiyacını ortadan kaldırıyor.
• Kasa (Vault) Mimarisi - Tüm havuzların varlıklarını tek bir merkezi akıllı sözleşmede toplayarak gaz maliyetini azaltıyor ve işlem verimliliğini artırıyor.
• Hooks ve Dinamik Ücretler - Geliştiriciler, havuzlara özel mantık ekleyebiliyor ve piyasa koşullarına göre işlem ücretlerini dinamik şekilde belirleyebiliyor. Eğer siz de bir geliştiriciyseniz Ethereum ekosisteminin önemli eğitim platformlarından biri olan Cyfrin Updraft üzerinde Balancer ile nasıl geliştirilme yapıldığına buradan göz atabilirsiniz.
• Yeni Havuz Tipleri - QuantAMM ve Dynamic ECLP gibi gelişmiş havuz yapılarıyla arbitraj kayıplarını azaltan, adapte edilebilen likidite stratejileri sunuluyor.
• Çoklu Zincir Desteği Ethereum dışında Avalanche, Arbitrum, Polygon, Optimism, Base ve Moonbeam gibi ağlarda da aktif. Bu sayede likidite çok daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşıyor.
• Ortaklıklar ve Likit Staking - Rocket Pool ve Lido gibi büyük staking protokolleriyle iş birliği yaparak likit staking token’lerinde derin likidite sağlıyor.
• veBAL Arayüzü – Yönetişim (Governance) sürecini kolaylaştıran, oylama ve teşvik yönetimini tek noktadan yapan yenilenmiş bir yönetim paneli.

$BAL Token ve veBAL Nedir?

$BAL, Balancer ekosisteminin yerel token’i ve yönetişim aracıdır. Tıpkı birçok projede olduğu gibi Balancer’de de token, protokolün gelişim yönünü belirleyen oylamalarda, teşvik dağılımında ve ekosistemdeki stratejik karar süreçlerinde kullanılır.

Başlıca kullanım alanları:

• Yönetişim: $BAL sahipleri, protokolün havuz teşvikleri, ücret politikaları ve teknik güncellemeleri gibi konularda oy kullanabilir.
• veBAL Mekanizması: Kullanıcılar $BAL’ı, Balancer’ın yönetişim token’i olan veBAL’e dönüştürmek için “veBAL lock” sürecine sokar. veBAL sahipleri, hem oylama gücü hem de protokolden elde edilen ücretlerden pay alma hakkına sahip olur.
• Teşvik Dağılımı: veBAL sahipleri, hangi havuzların daha fazla likidite madenciliği ödülü alacağına karar vererek ekosistemdeki sermayenin yönünü etkiler.
• Likidite Sağlama: $BAL, çeşitli Balancer havuzlarında takas çifti veya likidite teşviki aracı olarak da kullanılır.

$BAL Token Ekonomisi ve Dağılımı

$BAL token’in maksimum arzı 100 milyon.

Başlıca dağıtım alanları:

Kaynak: Balancer Token Dokümantasyonu

• Likidite Sağlayıcıları: Toplam arzın en büyük kısmı (ilk tahsislerde 65 milyon adede kadar) likidite madenciliği ödülleri olarak ayrıldı. Emisyon oranı, yıllık olarak kademeli şekilde azaltılıyor ve hangi havuzlara dağıtılacağı veBAL oylamalarıyla belirleniyor.
• Kurucular, Danışmanlar ve Yatırımcılar: 22,5 milyon $BAL, kurucu ekip, danışmanlar ve yatırımcılara tahsis edildi ve bu tahsisler belirli süreli hak ediş programlarına tabi tutuldu.
• Ekosistem Fonu: 5 milyon $BAL, stratejik ortaklıkları teşvik etmek ve ekosistemi büyütmek amacıyla ayrıldı. Fonun kullanımı DAO oylamalarıyla belirleniyor.
• Balancer Labs Fundraising Fonu: 5 milyon $BAL, gelecekteki finansman turları için ayrıldı.
• Katkıcı Teşvik Programı: 2.5 milyon $BAL, protokole katkı sağlayan geliştiriciler ve topluluk üyeleri için ayrıldı.

Emisyon Programı:

İlk başta haftalık 145.000 $BAL dağıtılıyordu. 2022’de tanıtılan veBAL mekanizmasıyla birlikte, yıllık olarak belirli bir katsayıyla emisyon oranı düşürülmeye başlandı. Mevcut plan, yaklaşık 2050 yılına kadar ödül programının sürmesi yönünde.

Son Yorumlar

Balancer, AMM tasarımını yalnızca iki token ve sabit oran mantığıyla sınırlamayan esnek yapısıyla DeFi ekosisteminde farklı bir konumda. Versiyon 3 ile gelen modüler mimari, zincirler arası destek ve geliştiricilere sunulan Hooks altyapısının, önümüzdeki dönemde ekosistemi sürdürülebilir şekilde ayakta tutup tutamayacağını ise zaman gösterecek.