Sektörel Görünüm - Temmuz 2025 Banka Dışı Finans Bülteni

Faktoring - Finansal Kiralama - Varlık Yönetimi

✦ Faktoring sektöründe güçlü kârlılık görünümü, mayıs ayında hafif bir duraksama yaşasa da ivmesini koruyor. BDDK verilerine göre, sektörün mayıs ayı kârı 2,7 milyar TL ile geçen yılın aynı dönemine göre %42 artış kaydederken bir önceki aya kıyasla %8 geriledi. Toplam alacak tutarı nisan ayına göre %4 artışla 326 milyar TL’ye yükselirken aylık faktoring gelirleri ise yıllık bazda %45 oranında artış gösterdi.

✦ Genel olarak daha dalgalı bir seyir izleyen finansal kiralama sektöründe, mayıs ayında rekor düzeyde bir kârlılık kaydedildi. Sektör, mayısta 2,78 milyar TL ile aylık bazda bugüne kadarki en yüksek net kâr rakamına ulaşırken bu tutar yıllık bazda %131, aylık bazda ise %58’lik bir artışa işaret etti. Net kiralama işlemleri bir önceki aya göre %3 artarak 279 milyon TL’nin üzerine çıkarken aylık leasing gelirleri de yıllık bazda %5 oranında yükseldi.

✦ Finansal Kurumlar Birliği ve İstanbul Üniversitesi ortaklığıyla hazırlanan “Finansal Kurumlar Birliği Ekonomik Görünüm Endeksi’nin” mayıs ayı sonuçları yayınlandı. Finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketlerindeki gidişata dair izlenim veren ve sektördeki gelecek beklentilerini ölçümleyen endeks, mayıs ayında nisan ayına göre 0,79 puan artarak 101,54 puana yükseldi.

✧ Alt endekslere baktığımızda faktoring sektörünün 0,05 puan azalarak 101,01 puana, finansal kiralama sektörünün 3,15 puan artarak 106,9 puana, finansman sektörünün 0,74 puan azalarak 96,70 puana gerilediği görülmekte.

✧ Sektör temsilcilerine işlem hacmi, takipteki kredi oranı, tahsilat değişimi ve genel gidişat beklentilerinin sorulduğu anketin bu ayki sonuçlarında sınırlı bir iyileşme göze çarpıyor. Önceki dönemde katılımcıların %49’u işlem hacimlerinde artış beklerken bu dönemde beklenti %64’e yükseldi. Takipteki kredi oranının artmasını öngörenlerin oranı, önceki dönemde olduğu gibi %72’de sabit kaldı. Tahsilatların artacağını düşünen katılımcıların oranı ise %20’den %24’e çıkarken genel gidişatta artış bekleyenlerin oranı da %18’den %27’ye yükseldi.

Sigorta - Emeklilik

✧ Türkiye Sigorta Birliği verilerine göre mayıs ayında sigorta sektörünün toplam prim üretimi 91.494 milyon TL ile geçen seneye kıyasla %50 büyüme kaydetti. Hayat dışı segmentin prim üretimindeki büyüme oranı %45 olurken hayat segmentinde bu oran %85 olarak gerçekleşti.

✧ Mayıs ayında toplam prim üretiminde en fazla payı olan ilk 3 branş; kara araçları sorumluluk, hastalık-sağlık ile kasko olurken bu branşlardaki yıllık büyüme oranları da sırasıyla %50, %59 ve %34 olarak kaydedildi.

✧ Borsaya açık şirketlerin mayıs ayındaki prim üretimlerini incelediğimizde, Aksigorta’nın prim üretiminin geçen seneye kıyasla %1, Anadolu Sigorta’nın %49, Ray Sigorta’nın %112, Anadolu Hayat’ın %45 ve Agesa’nın %75 yükseldiğini görüyoruz.

Gelişmeler

✦ Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre, yurt içinde kullandırılan döviz ve altın kredilerinde KKDF oranı %0’dan %1’e yükseltildi. Bu adımın, artan döviz kredi talebini yavaşlatmak ve reel sektörün kur riskini azaltmak amacıyla atıldığı değerlendiriliyor. Öte yandan faktoring ve finansal kiralama şirketleri için KKDF oranı %0 olarak korunurken bu kararın söz konusu şirketler için olumlu, bankalar için ise hafif olumsuz bir etki yaratması bekleniyor.

✦ Tasarruf finansman sektöründe rekabet büyüyor. BDDK, iki yeni tasarruf finansman şirketine faaliyet izni verdi. Albayrak Tasarruf Finansman A.Ş. ve Adil Tasarruf Finansman A.Ş., 6361 sayılı kanunun ilgili maddeleri çerçevesinde resmen sektöre adım attı. Sektör son yıllarda yeniden yapılanma ve sıkı denetim süreçlerinden geçerken, artık yeni kurulan şirketler için standartlar daha net ve kurallar daha sıkı. 2021’deki intibak sürecinden yalnızca 6 şirket geçebilmiş ve sektör BDDK’nın sıkı regülasyonları ile daha korunaklı bir yapıya kavuşmuştu. Söz konusu 2 şirketle birlikte tasarruf finansman sektörü 8 şirkete ulaşacak.

✦ Vakıf Leasing, Bank of Bahrain and Kuwait ile 40 milyon euroluk yeni bir fonlama anlaşması yaptı. Orta vadeli bu kaynak, şirketin bilançosunu güçlendirirken reel sektöre yatırım tarafında daha fazla destek sunma imkanı sağlayacak. Genel Müdür Metin Özetci de bu anlaşmanın, uzun yıllardır süren karşılıklı güvenin bir sonucu olduğunu vurgularken, yeni fonlamayla birlikte müşterilere daha esnek ve rekabetçi çözümler sunabileceklerini ifade etti.

✦ İş Leasing, 250 milyon TL tutarındaki ilk sukuk ihracını Emlak Katılım ve iştiraki Emlak Varlık Kiralama aracılığıyla başarıyla tamamladı. TLREFK endeksli ve 3 yıl vadeli olarak yapılan bu ihraç, şirketin alternatif finansman kaynaklarını çeşitlendirme stratejisinde önemli bir adım oldu. Genel Müdür Şafak Öğün, bu kaynağın özellikle üretim yapan KOBİ’lerin makine ve ekipman yatırımlarında kullanılacağını belirtti. Hem yatırımcılara sürdürülebilir getiri sunan hem de şirketin uzun vadeli fonlama yapısını güçlendiren bu hamle, sukuk piyasasında da İş Leasing’in aktif olacağını gösteriyor.

✦ BDDK'nın 24 Haziran 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararına göre, Fair Finansal Kiralama A.Ş. ve Ortak Finans Katılım Faktoring A.Ş.’ye faaliyet izni verildi. Daha önce Fair Finansal Kiralama A.Ş.’ye 6 Şubat 2025’te, Ortak Finans Katılım Faktoring A.Ş.’ye ise 9 Ocak 2025’te kuruluş izni verilmişti.

Sektörden Açıklamalar

✦ Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Uğur Gülen, NTV’de katıldığı Bakış programında, sigorta sektörünün 2025’in ilk 6 ayını başarılı bir finansal performansla tamamladığını aktardı. Enflasyonu kontrol altına alma hedefiyle uygulanan yüksek faiz politikalarının birçok sektörde daralmaya yol açtığını belirten Gülen, sigortacılığın bu süreçte büyüme ve kârlılık açısından öne çıktığını vurguladı. 2025’in ilk beş ayında sektörün toplam prim üretimi 484 milyar TL’ye ulaşırken, haziran sonu itibarıyla bu rakamın 550-600 milyar TL düzeyine çıkmasının beklendiğini söyledi. Yıl sonu içinse 1,2 trilyon TL’lik bir toplam prim üretimi hedefleniyor. İlk 5 aydaki prim üretiminin yaklaşık 420-430 milyar TL’si hayat dışı sigortalardan geldi ve bu alanda yıllık bazda %48’lik bir büyüme kaydedildi. Hayat sigortalarındaki büyüme ise %81’e ulaşarak dikkat çekici bir artış gösterdi. Gülen, hayat sigortası segmentindeki bu ivmeyi, son yıllarda piyasaya sunulan dövize endeksli “prim garantili hayat sigortaları” ürünlerine bağladı. Eurobond yatırımı benzeri bu ürünler, 100-150 dolarlık düşük başlangıç bedelleriyle yatırım yapma imkânı sunuyor ve özellikle döviz piyasasındaki hareketliliğin ardından yatırımcı ilgisini artırmış durumda. Sektör genelinde toplam büyüme oranının %51’e ulaştığını belirten Gülen, bunun enflasyonun yaklaşık %12 üzerinde bir reel büyümeye işaret ettiğini söyledi. Gülen, sektörün büyümesinin hem poliçe sayısı hem de sigortalı sayısındaki artışla gerçekleştiğini sözlerine ekledi.

✦ Sigorta ve Reasürans Broker’ları Derneği Başkanı Cenk Ecevit, Bloomberg HT’de yaptığı açıklamada 2024 sonunda 25,5 milyar dolarlık prim üretimine ulaşan sektörün, 2025 sonunda bu rakamı 29–30 milyar dolara çıkaracağını öngördüklerini söyledi. Bu artışın, yatırım, ihracat, istihdam ve üretimle paralel bir şekilde gelişeceğini belirtti. Son olarak jeopolitik risklere de değinen Ecevit, İran–İsrail çatışmasının nakliyatla ilgili risk maliyetlerini artırdığına şahit olduklarını belirtti. Bu nedenle ihracatçı ve ithalatçı firmaların bu tür riskleri iş planlarına dâhil etmeleri gerektiğini vurguladı.

✦ Tam Finans Satış ve Pazarlama Kıdemli Genel Müdür Yardımcısı Hayati Çelikcan, Ekonomist Dergisi’ne faktoring sektörünün potansiyeline ilişkin açıklamalarda bulundu. Türkiye’de faktoring sektörünün gideceği uzun bir yol olduğunu belirten Çelikcan, “Türkiye’de yaklaşık 3,2 milyon KOBİ bulunuyor. Ancak 2024’te yalnızca 79 bin 500 işletme faktoring şirketlerinden finansman sağladı. Bu müşterilerin büyük çoğunluğunu KOBİ’ler oluşturuyor. Sektörün 2024’te işlem hacmi 1,2 trilyon TL’ye ulaşmışken bu kullanım oranı hâlâ potansiyelin oldukça altında. Oysa faktoring; nakit akışını düzenlemek, tahsilat riskini azaltmak ve hızlı finansmana erişim sağlamak gibi konularda KOBİ’lere ciddi avantajlar sunuyor.” dedi.

✦ Vizyon Sigorta ve Reasürans Brokerliği Genel Müdürü Hasan Ekmen, Hayatımız Sigortalı dergisine verdiği röportajda sektörün hâlâ Türkiye genelinde potansiyelinin çok altında bulunduğu görüşünü dile getirdi. Buna karşın, son yıllarda yaşanan doğal afetler ve pandeminin bilinç düzeyini artırdığını, bu sayede sigortaya olan talebin yükseldiğini ifade etti. Kur dalgalanmaları, yüksek enflasyon ve reasürans maliyetlerindeki artışın sektörü baskıladığını; öte yandan yapay zekâ entegrasyonu ve dijitalleşmenin yeni fırsatlar yarattığını aktardı. Bu dönemi "yeniden yapılanma" olarak tanımladı ve SEDDK tarafından da bu yönde kararlar alındığına değindi. Sektörün 22 milyar USD değerine ulaştığını ve daha da gelişmesinin beklendiğini söyledi. İran ve İsrail arasındaki savaşın sigortacılık için büyük risk teşkil ettiğini; savaş, terör ve iç karışıklık gibi durumların sigorta teminatı dışında yer aldığını belirtti. Ancak bu tür durumların sebep olduğu artan enerji fiyatları, ticaret yollarının değişmesi ve siber saldırıların artması gibi unsurların sigorta maliyetlerine etkisine dikkat çekti. “Örneğin, deniz taşımacılığı ve kredi sigortaları şu an savaş riski sebebiyle hem daha pahalı hem de daha dar kapsamlı. Aynı zamanda yatırımcı güveni zedeleniyor ve risk algısı bozuluyor.” ifadelerini kullandı.