Jeopolitik belirsizlik sürüyor

Herkese iyi hafta sonları,

Geride bıraktığımız hafta ABD İsrail İran çatışmasının ikinci haftasına sahne oldu. Hürmüz Boğazı’nın çalışmaması ve devam eden saldırılarla birlikte enerji piyasaları yeni bir aşamaya taşındı ve Brent ham petrol 100 doları aşarak yaklaşık 4 yılın zirvesine ulaştı. Yurt içinde TCMB, enerji şokunun enflasyon üzerindeki belirsizliğini ve artan dışsal risk primini gerekçe göstererek beş ardışık indirimden oluşan döngüyü durdurdu. Politika faizi yüzde 37’de sabit bırakılırken fiili fonlama maliyeti yüzde 40 düzeyinde seyrediyor. Borsa İstanbul bu gürültülü ortamda enerji hizmet ve sigorta sektörlerinin öncülüğünde yüzde 2,35 yükselmeyi başardı. Ancak yabancı yatırımcılar 13 haftanın ardından ilk kez hem hisse hem tahvil cephesinden birlikte çıkış yaparak yaklaşık 2,4 milyar dolar tutarında net satış gerçekleştirdi. Önümüzdeki hafta Fed’in 18 Mart faiz kararı ve dot plot projeksiyonları İran müzakere haberlerinin seyri ve TCMB Para Politikası Kurulu toplantı özeti piyasaların yakından izleyeceği başlıklar olacak

Okuma süresi: 7 dakika 52 saniye.

Makroekonomi - Jeopolitik - Yurtdışı

1️⃣ Borsa İstanbul savaşın yarattığı dışsal belirsizliğe karşın geride bıraktığımız haftayı 300 puan yükselerek 13.092,93 puandan tamamladı. BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 2,35 değer kazandı. Sektörel performansta belirgin ayrışma öne çıktı. Sigorta endeksi yüzde 7,58 bilişim endeksi yüzde 4,99 ve ulaştırma endeksi yüzde 3,60 artışla öne çıkarken bankacılık ve teknoloji endeksleri sırasıyla yüzde 1,67 ve yüzde 1,68 değer kaybederek haftayı ekside kapatan sektörler oldu. BIST 30 bazında BİM yüzde 13,85 ve Türk Hava Yolları yüzde 5,60 artışla haftanın güçlü isimleri arasında yer aldı. Ülker yüzde 5,87 Emlak Konut GYO yüzde 4,58 ve Aselsan yüzde 3,37 değer kaybıyla zayıf kalan hisseler arasında yer aldı. Döviz cephesinde dolar TL yüzde 0,28 artışla 44,20 seviyesinde kapanırken euro TL yüzde 1,58 değer kaybıyla 50,46’ya geriledi. Ons altın enerji fiyatlarındaki sert yükselişe karşın yüzde 1 ile 2 aralığında sınırlı gerileyerek 5.066 ile 5.110 dolar bandında işlem gördü. BIST 100 içinde Enerjisa yüzde 16,23 ve Aksa Enerji yüzde 13,96 artışıyla öne çıkarken enerji hisselerinin savaş ortamında belirgin bir sektörel rotasyonun odağına oturduğu gözlemlendi.

2️⃣ ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı operasyonlar geride bıraktığımız haftada da yoğunlaşarak sürdü. Haftanın sonunda çatışmanın 14. gününe girildi. İran’ın yeni dini lideri/rehberi Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney oldu. Yeni liderlik Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmayı sürdüreceğini ve yeni cephelerin açılacağını duyurdu. Haftanın en kritik gelişmesi İran’ın boğaza yaklaşık bir düzine deniz mayını döşemesi ve ABD’nin buna yanıt olarak 16 İran gemisini batırması oldu. Boğazdaki fiili tanker trafiği sıfıra yakın düşerken 150’den fazla gemi bölgede demir attı. Hürmüz’den geçen günlük petrol ve LNG hacmi küresel arzın yaklaşık beşte birine karşılık geliyor. Bu nedenle kriz yalnızca bölgesel değil geniş ölçekli bir arz şokuna dönüşme potansiyelini koruyor. İran’ın ateşkes için öne sürdüğü resmi güvence ve tazminat talepleri müzakerelerin yakın vadede sonuçlanma olasılığını sınırlı kılıyor.

3️⃣ Uluslararası Enerji Ajansı tarihinin en büyük acil stok salımını başlatarak 400 milyon varillik rezervin piyasaya verilmesine karar verdi ancak bu adım Brent petrolün 100 doların üzerine çıkmasını engelleyemedi. Brent ham petrol Ağustos 2022’den bu yana ilk kez 100 doların üzerine çıktı ve haftayı 103,14 dolar seviyesinde kapattı. WTI ise 98,71 dolar seviyesinde haftayı tamamladı. OPEC Plus 1 Mart toplantısında Nisan 2026’dan itibaren günlük 206 bin varillik üretim artışı kararı almıştı. Ancak boğazın fiilen kapanmış olması Körfez üreticilerinin bu kapasiteyi piyasaya sunmasını zorlaştırdı. Kükürt alüminyum ve LNG başta olmak üzere Körfez kaynaklı tedarik zincirlerindeki aksamaların küresel sanayi maliyetlerine yansıması önümüzdeki haftalarda yakından izlenecek. Dünya rafine alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 10’unun bölgede gerçekleşmesi alüminyum ve çelik fiyatlarında zincirleme etkiler yaratıyor.

4️⃣ TCMB 12 Mart Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizini beş ardışık indirimin ardından ilk kez yüzde 37 seviyesinde sabit bıraktı. Karar metninde enerji fiyatlarındaki yükseliş ve artan dışsal belirsizlikler öne çıkan gerekçeler arasında yer aldı. Metinde enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikasının sıkılaştırılacağı da vurgulandı. TCMB eş zamanlı olarak haftalık repo ihalelerine ara vererek bankaları yüzde 40 gecelik faizden fonlamaya yönlendirdi ve 20 milyar TL tutarında likidite senedi ihracıyla piyasadan fazla likidite çekti. Bu adımlar TL referans faizinin yüzde 40 civarına yükselmesine zemin hazırladı. Piyasa kararı enflasyonla mücadelede kararlılık mesajı olarak yorumlarken BIST 100 faiz kararının ardından yüzde 0,65 yükseldi.

5️⃣ TCMB rezervlerinde 6 Mart haftasında belirgin bir gerileme yaşandı. Brüt rezervler 210,3 milyar dolardan 197,5 milyar dolara geriledi. Net rezervler yaklaşık 79 milyar dolara swap hariç net rezervler ise yaklaşık 65 milyar dolara düştü. Bu düşüşün arkasında dolar TL’yi 44 seviyesinin belirgin üzerine taşımamak amacıyla gerçekleştirilen yaklaşık 12 milyar dolarlık döviz satışı bulunuyor. Yabancı yatırımcı cephesinde ise kritik bir kırılma yaşandı. 13 haftalık kesintisiz alımın ardından hisse senedi piyasasında 755,6 milyon dolarlık net satış gerçekleşti. Tahvil tarafında bu rakam 1,7 milyar doları aştı. Haftalık toplam TL varlık çıkışı yaklaşık 2,4 milyar dolara ulaşarak 2025 Nisan’ından bu yana en sert haftalık çıkışa işaret etti. Yılbaşından bu yana kümülatif tabloda hisse piyasasındaki net girişler pozitif seyrini koruyor ancak jeopolitik riskin kalıcılaşması durumunda dış fonlama kanalları üzerindeki baskının artabileceğine dair değerlendirmeler gündemde kalmaya devam ediyor.

6️⃣ Yabancı kurumlar bu hafta Türkiye değerlendirmelerini dışsal şok ekseninde güncelledi. JPMorgan 2026 yıl sonu faiz tahminini yüzde 30’dan yüzde 31’e revize ederek mart indirimi beklentisini kaldırdı. ING yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 25’e yükseltti ve petrol fiyatlarındaki her yüzde 10’luk artışın yıllık enflasyona yaklaşık 1,1 puan katkı yapabileceğini hesapladı. Morgan Stanley İran çatışmasının birkaç hafta süreceğine yüzde 70 olasılık vererek Fed’in haziran indiriminin ertelenebileceği senaryosunu gündeme taşıdı. Commerzbank ise jeopolitik kargaşanın TCMB’ye zaten yapmaması gereken faiz indirimini atlama fırsatı sunduğunu değerlendirdi. Beş yıllık CDS 262 baz puanla beş ayın zirvesine yükseldi. Bu seviye artan enflasyon belirsizliği ve rezerv erimesiyle birleşince yabancı yatırımcıların TL varlık pozisyonlarını azaltmasına zemin hazırladı.

7️⃣ ABD’de şubat TÜFE yıllık yüzde 2,4 ile beklentilere paralel gerçekleşti. Ancak dördüncü çeyrek büyümesinin yüzde 0,7’ye revize edilmesi ve çekirdek PCE’nin yüzde 3,1 ile 2024 başından bu yana en yüksek seviyesine ulaşması stagflasyon kaygılarını güçlendirdi. Bu tablo Fed’in 17 ve 18 Mart toplantısında faizi yüzde 3,50 ile 3,75 bandında sabit tutacağı beklentisini güçlendirdi. Piyasalar 2026 yılı boyunca yalnızca bir faiz indirimi fiyatlıyor. İran savaşının tetiklediği enerji şoku ABD benzin fiyatlarını galon başına 2,94 dolardan 3,60 dolara taşıdı. Bu gelişme mart enflasyon verisinde yukarı yönlü baskı oluşabileceğine işaret ediyor. S&P 500 üst üste üçüncü haftasını ekside kapatarak 2026’nın en düşük seviyesine geriledi ve haftalık yüzde 1,60 değer kaybetti. Japonya’da Nikkei yüzde 3,24 ile küresel düşüşün en sert yaşandığı endekslerden biri oldu. Avrupa borsaları ise görece sınırlı kayıpla haftayı tamamladı.

8️⃣ Trump yönetiminin ticaret politikasında bu hafta yeni bir aşamaya geçildi. ABD Ticaret Temsilcisi yapısal aşırı üretim kapasitesi iddiasıyla AB Çin Japonya Güney Kore Tayvan ve Hindistan dahil 16 ekonomiye yönelik Section 301 soruşturması başlattı. 13 Mart’ta zorla çalıştırma iddiaları gerekçesiyle 60 ülkeyi kapsayan ikinci bir soruşturma daha açıldı. ABD Yüksek Mahkemesi’nin IEEPA tabanlı karşılıklı tarifeleri anayasaya aykırı bulmasının ardından devreye alınan yüzde 10 düz gümrük vergisi uygulaması sürüyor. Mevcut ortalama ABD gümrük oranı yüzde 13,7’ye ulaştı. Trump ve Xi arasında beklenen zirvenin 31 Mart ile 2 Nisan tarihleri arasında Pekin’de gerçekleşmesi planlanıyor. Ancak soruşturmaların zirve öncesinde yoğunlaşması görüşme ortamını gerginleştiriyor. Türkiye açısından AB ile ABD arasındaki müzakerelerin seyri ve olası karşı tarifelerin ihracat piyasalarına etkisi yakından izlenecek.

Sektörler

1️⃣ BDDK’nın ocak verileri bankacılık sektörünün 2026 yılına güçlü başladığını gösterdi. Net kâr yıllık yüzde 84 artışla 87,2 milyar TL’ye yükselirken toplam aktif büyüklüğü 48,6 trilyon TL’ye, krediler ise 23,6 trilyon TL seviyesine ulaştı. Sektör hisseleri cephesinde XBANK endeksi haftayı yüzde 1,67 düşüşle tamamladı. TCMB’nin fiili fonlama maliyetini yüzde 40 seviyesine taşıması, faiz indirim döngüsünün ötelenmesi ve yabancı satışlarının yoğunlaşması değerlemeler üzerinde baskı oluşturan başlıklar arasında yer aldı. Haftanın sektöre ilişkin en dikkat çekici gelişmesi ise Halkbank cephesinden geldi. Banka ABD Adalet Bakanlığı ile Kovuşturmanın Ertelenmesi Anlaşması imzalayarak 2016’dan bu yana süregelen İran yaptırımları soruşturmasını herhangi bir para cezası ödemeden kapattı. Bu gelişmenin bankanın uluslararası muhabir ağını ve dış finansman kanallarını güçlendirmesi bekleniyor.

2️⃣ TÜİK’in 10 Mart’ta açıkladığı ocak ayı sanayi üretim verileri beklentilerin altında kaldı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış üretim aylık bazda yüzde 2,8, yıllık bazda ise yüzde 1,8 geriledi. İmalat sanayisindeki yüzde 2,5’lik düşüş geniş tabanlı bir sektörel yayılım içerdi. Dayanıklı tüketim malları, giyim ve makine-teçhizat tarafında belirgin gerilemeler görülürken motorlu kara taşıtları ve metal ürünleri üretiminde artış kaydedildi. İSO Türkiye İmalat PMI verisi ise şubat ayında 48,1’den 49,3’e yükselerek Nisan 2024’te başlayan daralma döneminin en hafif seviyesine yaklaştı. Yeni siparişlerdeki gerileme Temmuz 2023’ten bu yana en sınırlı düzeye inerken girdi maliyetlerinin yaklaşık iki yılın en hızlı artışına yaklaşması ve çıktı fiyatlarının üst üste üçüncü ay hızlanması maliyet baskısının sürdüğüne işaret ediyor. Enerji fiyatlarındaki şokun üretim zincirine yayılması halinde sanayi tarafındaki toparlanmanın yeniden baskı altına girebileceği değerlendiriliyor.

3️⃣ Orta Doğu’da devam eden savaş havacılık ve turizm sektörünü bu hafta hem operasyonel hem finansal boyutlarıyla doğrudan etkiledi. Emirates, Etihad ve Qatar Airways uçuşlarını büyük ölçüde askıya alırken küresel ölçekte 43 bini aşkın uçuş iptal edildi. Wizz Air ise Orta Doğu kapasitesinin yaklaşık yarısını Avrupa rotalarına kaydırdı. Jet yakıtı fiyatlarında Brent’e göre oluşan prim varil başına 97 dolara yükselerek rekor seviyeye ulaştı. Kuzeybatı Avrupa referans jet yakıtı fiyatı ton başına 1.416 dolara çıkarak yaklaşık dört yılın zirvesine yükseldi. İstanbul’un coğrafi konumu Körfez kaynaklı aksamalara bağlı olarak yönlendirilen Avrupa-Asya transit trafiğinden yararlanma imkânı sunuyor.

4️⃣ Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Bloomberg'e verdiği röportajda Sinop'taki ikinci nükleer santral projesi için Güney Kore'den bu yıl içinde bağlayıcı bir teklif metni beklediklerini açıkladı. Hedefin müzakere sürecini başlatarak yıl sonuna kadar projenin çerçevesini netleştirmek olduğunu vurguladı. Küçük modüler reaktörler (SMR) cephesinde ise Fransa'da EDF ile gerçekleştirilen görüşmelerde mutabakat zaptı imzalanabileceği bildirildi. ABD ile sürdürülen SMR müzakerelerine Fransa'nın da dahil olmasıyla Türkiye'nin nükleer ortaklık coğrafyasının genişlediği görülüyor. Bayraktar enerji iş birliklerinin kapsamını daha da geniş bir perspektiften ele alarak TPAO ve Botaş'ın ABD'de arama sahası alabileceğini, Ukrayna'ya FSRU üzerinden sıvılaştırılmış doğal gaz tedariki sunulabileceğini ve Türkiye-Avrupa boru hattı kapasitesinin artırılması için yatırım gerektiğini belirtti. 

Şirketler

1️⃣ Halkbank ABD Adalet Bakanlığı ile uzun süredir devam eden kovuşturma sürecini bu hafta imzalanan Kovuşturmanın Ertelenmesi Anlaşması ile kapattı. 2016’dan bu yana devam eden ve bankanın İran yaptırımlarını ihlal ettiği iddiasına dayanan dava, uluslararası bankacılık faaliyetleri ve muhabir banka ilişkileri üzerinde önemli bir hukuki belirsizlik oluşturuyordu. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte bankanın yurt dışı finansman kanallarına erişiminin güçlenmesi ve küresel muhabir ağının genişlemesi bekleniyor. Kamu bankası açısından sembolik önemi yüksek olan bu gelişme, TCMB’nin sıkı para politikası ve artan satış baskısı nedeniyle zayıf seyreden bankacılık hisseleri arasında haftanın nadir pozitif başlıklarından biri oldu.

2️⃣ Zorlu Holding 4,9 milyar dolarlık borç yükünü yeniden yapılandırmak amacıyla kamu bankalarıyla yürüttüğü görüşmelerde önemli ilerleme kaydetti. Yaklaşık 1,3 milyar dolarlık kısa vadeli TL borç 15 yıla kadar vadeli euro kredilerine dönüştürülürken 500 milyon euro ek finansman sağlandı. Zorlu AVM başta olmak üzere bazı gayrimenkul varlıkları teminat olarak gösterildi. 2018 kur krizinden bu yana Türkiye’de gerçekleştirilen en kapsamlı kurumsal borç yapılandırmalarından biri olarak değerlendirilen bu süreç grubun Vestel tarafını da etkiliyor. Vestel Elektronik yaklaşık 2.000 kişilik istihdam azaltımı planlarken şirketin net finansal borcu 86,7 milyar TL’ye yükseldi. Öz sermaye ise 68,5 milyar TL’den 35,1 milyar TL seviyesine geriledi. Yapılandırmanın kamu bankalarının bilançolarına etkisi ve sürecin zamanlaması yatırımcılar tarafından yakından izlenmeye devam edecek.