Enpara ile Günlük Bülten Yayında
15 Haziran Pazartesi gününden herkese iyi haftalar, Fintables Bülten’e hoş geldiniz.
☑ Küresel piyasalar haftaya Orta Doğu’dan gelen iyimser haberlerle başlıyor. Trump, ABD ile İran arasında yürütülen anlaşmanın pazar günü imzalanacağını ve ardından Hürmüz Boğazı’nın yeniden trafiğe açılacağını açıkladı. Brent petrol 86 dolara gerileyerek mart ayından bu yana en düşük seviyesini gördü.
☑ Borsa İstanbul geçen haftayı güçlü tamamladı. BIST 100 endeksi %1,78 yükselerek 13.938 puana çıkarken, yükselişin ana yükünü bankacılık hisseleri taşıdı. Bankacılık endeksi haftalık bazda %10 değer kazanırken sanayi endeksi %2,3 geriledi.
☑ Nisan ayında cari açık 5,7 milyar dolarla beklentilerin bir miktar üzerinde gerçekleşse de yıllıklandırılmış açık yedi ay sonra ilk kez gerileyerek 37 milyar dolara indi. Verinin detayları, cari açığın büyük ölçüde enerji ve altın ithalatından kaynaklandığını gösteriyor. Bu iki kalem hariç tutulduğunda Türkiye’nin dış dengesi fazla vermeye devam ediyor.
☑ Bu hafta küresel piyasaların odağında merkez bankaları olacak. Çarşamba günü Fed, salı günü Japonya Merkez Bankası ve perşembe günü İngiltere Merkez Bankası faiz kararlarını açıklayacak. Özellikle Fed Başkanı Kevin Warsh’ın ilk toplantısı olması nedeniyle verilecek mesajlar yakından izlenecek.
Okuma süresi: 4 dakika 55 saniye
Ajanda
1️⃣ Hazine ve Maliye Bakanlığı bugün iki ayrı borçlanma ihalesi düzenleyecek. İlk kez ihraç edilecek sekiz ay vadeli kuponsuz hazine bonosunun yanı sıra, iki yıl vadeli sabit kuponlu devlet tahvili de yatırımcıların karşısına çıkacak. İhalelerde oluşacak faiz seviyeleri, TCMB’nin faizleri sabit tuttuğu bir dönemde piyasanın enflasyon ve faiz beklentilerine dair önemli sinyaller verecek.
2️⃣ Veri gündemi içeride yoğun. TÜİK saat 10.00’da nisan ayı sanayi üretimi verisini, saat 11.00’de ise mayıs ayı merkezi yönetim bütçe dengesini açıklayacak. Sanayi üretimi büyümenin ikinci çeyreğe nasıl başladığını göstermesi açısından yakından izlenirken, bütçe verileri de yüksek faiz ve artan harcamaların kamu maliyesi üzerindeki etkisini ortaya koyacak.
3️⃣ Avrupa tarafında gözler hem veri akışında hem de merkez bankası cephesinde olacak. Euro Bölgesi’nin nisan ayı sanayi üretimi rakamları açıklanırken, ECB Başkanı Lagarde’ın konuşması da piyasalar tarafından yakından takip edilecek. Geçen hafta gelen faiz artırımının ardından verilecek mesajlar, Avrupa’da para politikasının yönüne ilişkin yeni ipuçları sunabilir.
Barış Beklentileri
Şubat sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışma, son dört ay boyunca küresel piyasaların en önemli belirleyicilerinden biri oldu. Hafta sonu Trump’ın ABD ile İran arasında anlaşmanın pazar günü imzalanacağını ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını söylemesiyle Brent petrol 86 dolara gerileyerek mart başından bu yana en düşük seviyesini gördü. Bu gelişmenin önemi yalnızca petrol fiyatındaki düşüşten ibaret değil. Son aylarda küresel enflasyonu yukarı taşıyan ana unsur enerji maliyetleriydi. ABD’de üretici enflasyonu mayısta yıllık %6,5 ile son üç yılın zirvesine çıkarken, artışın önemli kısmı enerji fiyatlarındaki aylık %10,7’lik sıçramadan kaynaklandı. Avrupa Merkez Bankası’nın geçen hafta üç yıl sonra ilk kez faiz artırmasının arkasında da aynı enerji baskısı vardı. Bu nedenle Hürmüz kaynaklı risk priminin çözülmesi, yalnız enerji piyasaları için değil, merkez bankalarının üzerindeki enflasyon baskısının hafiflemesi açısından da kritik önem taşıyor.
Türkiye piyasalarında bu rahatlamanın ilk etkisi bankacılık hisselerinde görüldü. Bankacılık endeksi geçen haftayı %10 yükselişle tamamlarken sanayi endeksi %2,3 geriledi. İlk bakışta bu ayrışma zayıf görünebilir, ancak tablo daha çok bankalara özgü bir yeniden fiyatlamaya işaret ediyor. Halkbank’ın ABD’de dokuz yıldır devam eden dava sürecinde sona yaklaşılması, TCMB’nin faiz artırımı yapmaması ve nisanda gerçekleşen 4,3 milyar dolarlık yabancı hisse alımı bankacılık sektörüne olan ilgiyi artırdı. Sanayi tarafındaki zayıflık ise farklı dinamiklerden besleniyor. İç talepteki yavaşlama, reel olarak güçlü kalan TL’nin ihracatçı marjlarını baskılaması ve Çin kaynaklı rekabetin özellikle çelik gibi sektörlerde artması sanayi hisselerini sınırlıyor. Bu nedenle önümüzdeki günlerde piyasaların asıl odağı petrol değil, çarşamba günü sonuçlanacak Fed toplantısı olacak. Enerji cephesindeki rahatlama sürse bile, Fed’in enflasyon ve faizlere ilişkin vereceği mesajlar küresel risk iştahının yönünü belirlemeye devam edecek.
Haftanın Verileri
Küresel piyasalarda haftanın en önemli gündemi çarşamba akşamı açıklanacak Fed faiz kararı olacak. Fed Başkanı Kevin Warsh’ın göreve geldikten sonraki ilk toplantısında politika faizinde değişiklik beklenmiyor. Ancak son açıklanan verilerde ABD enflasyonunun üç yılın zirvesine çıkması, piyasaların yıl sonuna doğru yeniden bir faiz artışı ihtimalini fiyatlamasına neden oldu. Bu nedenle yatırımcılar kararın kendisinden çok, Fed’in enflasyon ve büyüme görünümüne ilişkin vereceği mesajlara odaklanacak. Hafta boyunca merkez bankaları cephesinde yoğun bir takvim var. Salı günü Japonya Merkez Bankası’nın faiz kararı, perşembe günü İngiltere Merkez Bankası’nın toplantısı takip edilecek. Çarşamba günü ayrıca İngiltere ve Euro Bölgesi enflasyon verileri ile ABD perakende satışları açıklanacak. Cuma günü ise ABD piyasaları resmi tatil nedeniyle kapalı olacak.
Yurt içinde haftanın odağında büyüme ve iç talebe ilişkin göstergeler yer alıyor. Bugün açıklanacak nisan sanayi üretimi verisi, mart ayında daralan ve PMI verilerinde son ayların en zayıf seviyelerine gerileyen imalat sektörünün ikinci çeyreğe nasıl başladığını gösterecek. Salı günü TCMB’nin konut fiyat endeksi, perşembe günü ise TÜİK’in konut satış istatistikleri takip edilecek. Son aylarda yükselen konut kredisi faizlerinin talep üzerindeki etkisi bu verilerde daha net görülebilir. Haftanın son verileri olan reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım oranı ise cuma günü açıklanacak. Özellikle nisandaki belirgin zayıflamanın ardından sanayi tarafında bir toparlanma olup olmadığı bu göstergeler üzerinden okunacak.
Atıştırmalıklar
📊 Nisan ayında cari açık 5,7 milyar dolarla beklentilerin bir miktar üzerinde gerçekleşti. Ancak asıl dikkat çekici gelişme yıllık eğilimde yaşandı. On iki aylık birikimli cari açık yedi ay sonra ilk kez gerileyerek 37 milyar dolara, milli gelirin yaklaşık %2,2’sine indi. Altın ve enerji hariç hesaplandığında ise Türkiye 319 milyon dolar fazla verdi. Bu da açığın temel kaynağının iç talep değil, enerji faturası olduğunu gösteriyor. Aynı dönemde turizm ve taşımacılık gelirleriyle hizmet dengesi 3,7 milyar dolar fazla verirken, yabancıların hisse ve yatırım fonlarına yaptığı 4,3 milyar dolarlık giriş finansman tarafını destekledi. Petrol fiyatlarındaki geri çekilme sürerse cari dengede ilave iyileşme görülebilir. Ancak güçlü TL ve jeopolitik riskler bu iyileşmenin kalıcılığı açısından yakından izlenmeye devam edecek.
🚗 Çinli otomotiv devi BYD’nin Manisa’da kurmayı planladığı yaklaşık 1 milyar dolarlık ve yıllık 150 bin araç kapasiteli fabrika yatırımında süreç yavaşladı. Şirket önceliğini Avrupa Birliği’nin Çin menşeli elektrikli araçlara getirdiği ek tarifeleri aşmak amacıyla Macaristan’ın Szeged kentindeki yatırımına kaydırırken, Türkiye tarafı için net bir üretim takvimi paylaşmadı. Bu karar aynı zamanda Çin otomotiv sektöründeki zorlu koşulların da yansıması. Mayıs ayında Çin otomobil pazarı %22,3 daralırken, elektrikli araç segmenti üst üste beşinci ay küçüldü. İç talepteki zayıflığı telafi etmek isteyen üreticiler ihracata yönelirken, sınır ötesi sevkiyatlar yıllık bazda %112,6 arttı. Bu eğilim küresel otomotiv ve çelik fiyatları üzerinde baskı yaratırken, Türk üreticiler açısından hem rekabet riskini hem de ihracat fırsatlarını beraberinde getiriyor.
🏠 TOKİ bugün yeni konut satış kampanyasını başlatıyor. Türkiye genelinde 64 ilde yaklaşık 20 bin konut, gelir veya ikamet şartı aranmaksızın satışa sunulacak. Fiyatlar 2,1 milyon TL’den başlarken, aylık taksitler 18 bin TL seviyesinden başlayacak. Peşin ödemelerde %25 indirim uygulanırken vadeler 72 aya kadar uzayabilecek. En yüksek arz Bursa ve Ankara’da gerçekleşecek. Kampanyanın zamanlaması dikkat çekici. Konut kredisi faizlerinin %36’nın üzerine çıktığı ve özel sektör satışlarının yavaşladığı bir dönemde kamu, daha uzun vadeli ve avantajlı ödeme koşullarıyla konut talebini desteklemeye çalışıyor.
⚖️ Halkbank ile ABD Güney New York Bölge Savcılığı, yaklaşık dokuz yıldır devam eden yaptırım davasının düşürülmesi için ortak başvuruda bulundu. Mart ayında yürürlüğe giren erteleme anlaşmasının ardından gelen bu adım, sürecin son aşamaya yaklaştığına işaret ediyor. Mahkemenin onay vermesi halinde dava tamamen kapanacak. Bu gelişme yalnızca Halkbank açısından değil, bankacılık sektörü açısından da önemli. Çünkü dava uzun süredir sektör üzerinde fiyatlanan önemli bir belirsizlik unsuru olarak görülüyordu. Geçtiğimiz hafta bankacılık hisselerinde görülen güçlü performansın arkasındaki temel nedenlerden biri de bu riskin azalmasıydı.
🛰️ SpaceX, cuma günü gerçekleşen halka arzın ardından yaklaşık 2,1 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaştı. Hisseler 135 dolarlık arz fiyatının %11 üzerinde açılırken, gün içinde yükseliş %20’ye yaklaştı. Böylece şirket dünyanın en değerli şirketleri arasına girerken, Elon Musk da modern dönemin ilk trilyon dolarlık servetine ulaşan kişi oldu. İlginç olan ise yatırımcıların bugün bir bilanço değil, bir gelecek hikâyesi satın alıyor olması. Şirket geçen yıl yaklaşık 19 milyar dolar gelir elde ederken, değerleme yaklaşık 92 kat satış çarpanına ulaşıyor. Bu fiyatlamanın merkezinde roket üretiminden çok Starlink ağı, savunma teknolojileri ve gelecekte kurulması planlanan yapay zekâ ve uzay altyapıları yer alıyor. Goldman Sachs ise bu ölçekteki halka arzların bile mevcut boğa piyasasını bozmayacağını ve S&P 500’ün yıl sonunda 8.000 seviyesine ulaşabileceğini savunuyor. Sermayenin geleneksel teknoloji hisselerinden AI temalı yeni hikâyelere kayışı, küresel fon akımlarının yönü açısından yakından takip edilecek.