Piyasalar nefes aldı

Herkese iyi hafta sonları,

Temmuz enflasyonunun beklentinin altında kalmasıyla başlayan hafta, ABD istihdamındaki sert zayıflamayla kapandı. BIST 100 haftayı %2,4 yükselişle tamamlarken kimya, teknoloji ve bankacılık pozitif ayrıştı. TCMB rezervleri güçlendi ancak yabancı yatırımcı hisse tarafında yeniden satışa döndü. İçerideki yükseliş yabancı girişinden çok faiz indirimi beklentisi, gerileyen petrol ve bilanço sonuçlarından beslendi.

Global tarafta Hürmüz’de geçici geçiş koridoru için ilk somut adım atıldı. Brent haftayı %8,3 düşüşle tamamladı. ABD’de tarım dışı istihdamın artması beklenirken 23 bin azalması, Fed’in faiz artırımı ihtimalini zayıflattı ve Nasdaq’ı haftalık %5,2 yukarı taşıdı. Yeni haftada içeride 13 Ağustos’ta yayımlanacak TCMB Enflasyon Raporu, faiz patikasının en önemli göstergesi olacak.

Okuma süresi: 7 dakika 24 saniye

Makroekonomi · Jeopolitik · Yurtdışı

1️⃣ Haftanın içerideki en önemli verisi temmuz enflasyonuydu. TÜFE aylık %1,78 ile %1,87 seviyesindeki piyasa beklentisinin altında kaldı, yıllık enflasyon %31,75’e geriledi. Verinin kompozisyonu da manşetten daha iyi sinyaller verdi. İşlenmiş gıda yılın en düşük aylık artışını kaydederken lokanta-kafe enflasyonu ilk kez manşet enflasyonun altında kaldı. Dayanıklı tüketim mallarında yıllık fiyat artışının %16’ya gerilemesi, talep kaynaklı fiyat baskısının zayıfladığına işaret etti. İSO imalat PMI’da girdi maliyeti enflasyonunun Kasım 2025’ten bu yana en düşük seviyeye inmesi de aynı eğilimi üretici tarafında doğruladı. Henüz rahatlamak için erken olduğunu söylememiz gerekiyor. Hizmet enflasyonu aylık %3,18 ile beş ayın zirvesine çıktı. Sağlık grubundaki %10,74’lük artışta muayene katılım payı düzenlemesi etkili oldu. Önümüzdeki iki ayda tütün ÖTV’si, sebze arzı ve eğitim tarifeleri manşet enflasyonu yeniden zorlayabilir. Ağustosta PPK toplantısının bulunmaması nedeniyle asıl mesaj 13 Ağustos’taki Enflasyon Raporu’ndan gelecek.

2️⃣ BIST 100 haftayı %2,4 yükselişle 13.779 puandan tamamladı. Haftanın lideri %6,5 yükselen kimya endeksi oldu. Teknoloji %4,5, bankacılık %3,2 ve sanayi %2,9 değer kazandı. Buna karşılık metal ana sanayi %2,9 ve gıda %1,3 geriledi. Haftanın ilk gününde beklentinin altında kalan enflasyonla bankalara yönelen alımlar, ilerleyen günlerde Tüpraş’ın rafineri marjı beklentisini yükseltmesiyle kimya hisselerine geçti. Endeksteki yükseliş tek bir sektörün taşıdığı hareketten çok, hafta boyunca el değiştiren bir rotasyondan beslendi. BIST 30’un %2,3 ile ana endekse yakın performans göstermesi, yükselişin yalnız küçük ölçekli hisselerde yoğunlaşmadığını gösteriyor. Dolar/TL haftayı %0,4 artışla 47,70, euro/TL %0,6 yükselişle 55,13 seviyesinde tamamladı. Ons altın %5,8 yükselirken kurun da katkısıyla gram altın %6,4 artarak 6.660 TL’ye çıktı.

3️⃣ Rezerv cephesindeki iyileşme devam etti. TCMB’nin brüt rezervi 31 Temmuz haftasında 1,8 milyar dolar artarak 164,4 milyar dolara yükseldi. Net rezerv 54,2 milyar dolar, swap hariç net rezerv ise haftalık 2,5 milyar dolarlık artışla 40,8 milyar dolar oldu. Parite etkisinden arındırılmış döviz mevduatının aynı hafta 3,5 milyar dolar azalması, rezerv birikiminin yalnız değerleme etkisinden kaynaklanmadığını gösteriyor. Döviz çözülmesinin 3,3 milyar dolarlık kısmı şirketlerden geldi. Portföy akımlarında ise aynı gücü görmüyoruz. Yabancı yatırımcı bir önceki haftaki 39 milyon dolarlık alımın ardından 185,9 milyon dolarlık hisse sattı. Net tahvil alımı da 700 milyon dolardan 277,3 milyon dolara geriledi. Rezerv artışı ile yabancı hisse akımı arasındaki ayrışma önemli. Şirketlerin döviz satışı TCMB’nin tamponunu güçlendiriyor ancak BIST’teki yükseliş henüz kalıcı bir yabancı girişine dayanmıyor.

4️⃣ Hürmüz’de beş aydır devam eden belirsizlikte ilk somut diplomatik adım atıldı. İran ile Umman, ticari gemilerin kullanacağı geçici deniz koridorunun koordinatlarında uzlaştı. Plana göre gemiler boğaza İran sularından girecek, ağırlıklı olarak Umman sularından çıkacak ve ilk geçişler güzergâhın güvenliğini test etmek amacıyla İran tankerleriyle yapılacak. Düzenlemenin kalıcı değil, iki ila dört aylık geçici bir çözüm olması planlanıyor. Piyasa anlaşma ihtimalini hızla fiyatladı. Brent haftayı %8,3 düşüşle 81,5 dolardan tamamladı. Buna rağmen fiziksel normalleşme henüz başlamış değil. Hafta içinde Hürmüz’den geçen gemi sayısı savaş öncesindeki günlük ortalamanın oldukça altında kaldı. İran’ın ABD ve İsrail bağlantılı gemiler üzerindeki kontrol talebi, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı abluka ve mayın temizliği çözülmesi gereken başlıklar arasında. Petroldeki düşüş riskin bittiğinden çok, en kötü senaryonun bir kısmının fiyatlardan çıktığını gösteriyor.

5️⃣ Ham petrol fiyatındaki gerileme akaryakıta aynı ölçüde yansımıyor. FT verilerine göre dizelin ham petrole göre primi varil başına yaklaşık 70 dolar seviyesinde. Normal dönemde bu fark yaklaşık 20 dolar. Körfez’de devre dışı kalan tesisler, Rus rafinerilerine yönelik saldırılar ve Çin’in petrol ürünü ihracatını sınırlaması küresel rafineri kapasitesini sıkıştırıyor. Ham petrolün ucuzlaması rafineri girdisini düşürürken benzin ve motorinin pahalı kalması rafineri marjlarını genişletiyor. Tüpraş’ın yıl sonu net rafineri marjı beklentisini varil başına 6-7 dolardan 13-15 dolara yükseltmesinin arkasındaki mekanizma da bu. Hürmüz tamamen açılsa bile ürün fiyatlarında normalleşmenin ham petrole göre daha yavaş gerçekleşmesi mümkün.

Ocak 2023’ten bu yana ABD’deki yaklaşık 4,5 milyon kişilik istihdam artışının neredeyse tamamı sağlık-eğitim, kamu ve konaklama-eğlence sektörlerinden gelirken ekonominin geri kalanında istihdam daraldı.

6️⃣ ABD istihdam raporu haftanın son fiyatlama değişimini yarattı. Tarım dışı istihdamın yaklaşık 80 bin artması beklenirken temmuzda 23 bin azaldı. Mayıs ve haziran verileri de toplam 103 bin aşağı revize edildi. İşsizlik oranı %4,2’den %4,1’e geriledi ancak bu düşüşün iş gücüne katılımdaki zayıflamayla birlikte gerçekleşmesi, manşetin ima ettiği kadar güçlü bir tablo olmadığını gösteriyor. Piyasa kötü veriyi para politikası açısından olumlu okudu. ABD 10 yıllık tahvil faizi cuma günü %4,64’e gerilerken S&P 500 haftayı %3,6, Nasdaq %5,2 ve Dow Jones %3 yükselişle tamamladı. Nasdaq’taki pozitif ayrışmada faiz artırım ihtimalinin zayıflamasının yanında teknoloji bilançoları da etkili oldu. İstihdamdaki daralma Fed’in yakın vadede artırıma gitmesini zorlaştırıyor fakat yüksek enerji ve gıda fiyatları faiz indiriminin de otomatik olmadığı anlamına geliyor. 

7️⃣ Değerli metaller haftayı yeniden güçlü tamamladı. Ons altın %5,8 yükselerek 4.342 dolara çıktı. Önce zayıf ADP verisi, ardından negatif tarım dışı istihdam sonucu tahvil getirilerini aşağı çekti ve altını destekledi. Gram altında kurun sınırlı yükselişi de eklenince haftalık getiri %6,4’e ulaştı. Buradaki fiyatlama geçen ayın tersine döndü. Temmuzda petrol kaynaklı enflasyon endişesi Fed’in faiz artıracağı beklentisini güçlendiriyor ve altını baskılıyordu. Bu hafta petrol düşerken istihdam da zayıfladı. Aynı anda hem enflasyon riski hem de faiz artırımı beklentisi gerileyince altın iki kanaldan destek buldu.

Sektörler

1️⃣ Bankacılık haftayı %3,2 yükselişle tamamladı ancak hareket hafta içine eşit dağılmadı. Pazartesi açıklanan enflasyonun beklentinin altında kalmasıyla endeks bir günde %3 yükseldi. Faiz indirimi beklentisi yeniden gündeme gelirken iki yıllık gösterge tahvil faizi hafta içinde %41,6 seviyesine kadar geriledi. Hafta cuma akşamı önemli bir yönetim değişikliğiyle kapandı. Hakan Aran, Şişecam Yönetim Kurulu Başkanı ve murahhas üyesi olarak görevlendirilmesi nedeniyle 31 Ağustos’ta İş Bankası Genel Müdürlüğü’nden ayrılacak. Yerine, gerekli BDDK izinlerinin ardından 1 Eylül itibarıyla Genel Müdür Yardımcısı H. Cahit Çınar atanacak.

2️⃣ Otomotiv pazarında daralma ile teknolojik dönüşüm aynı anda devam ediyor. Temmuzda otomobil ve hafif ticari araç satışları yıllık %25 azalarak 80.786 adede indi. Ocak-temmuz dönemindeki daralma %10,7’ye ulaştı. Bununla birlikte temmuz satışı son 10 yıl ortalamasının üzerinde. Yıllık düşüşün bir kısmı geçen yılki olağan dışı yüksek bazdan, kalan kısmı ise kredi koşullarının talebi sınırlamasından kaynaklandı. Pazar küçülürken elektrikli ve hibrit otomobillerin toplam payı ilk yedi ayda %51,7’ye ulaştı. Üretim ve ihracatta da otomobil ile ticari araçlar ayrıştı. Haziranda otomobil ihracatı %20,7 gerilerken ticari araç ihracatı %22,2 arttı. Ford Otosan’ın ihracatı %13,5, Tofaş’ın %100,3 yükseldi. Ancak Ford Otosan’ın yıl sonu hacim, ciro büyümesi ve FAVÖK marjı hedeflerini düşürmesi, güçlü ihracat adetlerinin kur ve ürün karması kaynaklı marj baskısını tamamen telafi edemediğini gösteriyor.

3️⃣ Elektrik sektöründe tüketimden çok üretim kompozisyonu fiyatı belirledi. Temmuz tüketimi yıllık %1,1 gerilerken hazirana göre mevsimsel olarak %17,6 yükseldi. Buna karşılık piyasa takas fiyatının dolar bazlı ortalaması aylık %101,8 artarak 58,7 dolar/MWh seviyesine çıktı. Talep zayıflarken fiyatın iki katına çıkmasının nedeni hidroelektriğin üretimdeki payının %41,3’ten %30,1’e gerilemesi oldu. Boşluğu daha pahalı olan ithal kömür doldurdu ve ithal kömürün payı %12,9’dan %21,7’ye yükseldi. Yıllık karşılaştırmada hidroelektrik üretimi hâlâ güçlü olduğu için elektrik fiyatları geçen yılın %21 altında. Aylık ve yıllık karşılaştırmanın birbirine zıt sinyal vermesi, enerji şirketlerini değerlendirirken yalnız talebe değil üretim karmasına da bakılması gerektiğini gösteriyor.

Şirketler

1️⃣ Tüpraş beklentilerin oldukça üstünde sonuçlar açıklayarak haftanın en çok konuşulan şirketi oldu. Şirketin net kârı piyasa beklentisini %50’nin üzerinde aşarken yıl sonu net rafineri marjı beklentisi varil başına 6-7 dolardan 13-15 dolara yükseltildi. İlk yarıda satış hacmi %9 artmasına rağmen dolar bazlı cironun %58 büyümesi, kârlılığın hacimden çok ürün marjlarıyla taşındığını gösteriyor. Net nakit pozisyonunun 130,7 milyar TL’ye ulaşması da yatırım ve temettü kapasitesini destekliyor.

2️⃣ Aselsan’da hem finansal sonuçlar hem operasyonel görünüm güçlüydü. İlk yarıda reel satış büyümesi %25’e ulaşırken FAVÖK marjı %27 ile yıl sonu hedefinin üzerinde kaldı. Enflasyon muhasebesinden kaynaklanan parasal kayıp neredeyse ortadan kalktı, finansman giderleri geriledi. Şirketin 50 milyar TL’lik yatırım programında ilk yarı itibarıyla %67 gerçekleşmeye ulaşması, ikinci yarıda yatırım temposunun yakından izleneceğine işaret ediyor.

3️⃣ Ford Otosan’ın net kârı beklentiyi aşsa da sürprizin ana kaynağı 2,8 milyar TL’lik ertelenmiş vergi geliriydi. Operasyonel tarafta artan rekabet, kurun enflasyonun gerisinde kalması ve elektrikli araç karması marjları baskıladı. Şirket satış hacmi, ciro büyümesi ve FAVÖK marjı beklentilerini aşağı revize etti. Hafta sonunda ise Ford Otosan, Temel Ticaret ve Yatırım’ın sermayesinin %50’sini Koç Holding’den devralma kararı aldı. Böylece grup içindeki iştirak yapısında yeni bir düzenlemeye gidiliyor.

4️⃣ Koç Holding ikinci çeyrekte 19,7 milyar TL net kâr açıklayarak 13,5 milyar TL’lik piyasa beklentisini %46 aştı. Konsolide gelir yıllık %13 artışla 904,2 milyar TL’ye çıktı. Enerji segmentindeki gelirler ilk yarıda %31 büyürken dayanıklı tüketim gelirleri %14 geriledi. Holding bilançosu haftanın sektör görünümünü tek yerde topladı. Enerji ve rafineri faaliyetleri güçlü kalırken otomotiv ile dayanıklı tüketim yüksek finansman maliyeti ve zayıf iç talebin etkisini hissetti.

5️⃣ Erdemir 8,5 milyar TL net kârla 5,4 milyar TL’lik beklentiyi aştı ancak 6,6 milyar TL’lik FAVÖK ve %10’luk FAVÖK marjı beklentilere paralel kaldı. Kâr sürprizinin ana kaynağı ertelenmiş vergi geliri olurken net borç çeyreklik %26 artışla 39,5 milyar TL’ye çıktı. Bu nedenle sonuçları yalnız net kâr üzerinden okumak yanıltıcı. Ton başına 75 dolarlık FAVÖK ile artan borçluluk ikinci yarıdaki asıl takip noktaları.

6️⃣ Aksa Enerji, Gana’da Electricity Company of Ghana ile 825 MW kapasiteli kombine çevrim doğalgaz santrali için 20 yıllık, dolar bazlı garantili elektrik satış anlaşması imzaladı. Projenin tamamlanmasıyla şirketin ülkedeki kurulu gücü yaklaşık üç katına çıkacak. Uzun vadeli sözleşme döviz bazlı nakit akışını güçlendirebilir ancak yatırım harcaması ve devreye alma takvimi projenin finansal etkisini belirleyecek.

7️⃣ Halka arz takvimi yeniden yoğunlaşıyor. Çitlekçi Mağazacılık 73,70 TL fiyatla 10-12 Ağustos’ta talep toplarken Teknika Plast 85,40 TL, Kapeks Kimya 94 TL ve Türker Veyaş 136 TL fiyatla 12-14 Ağustos arasında yatırımcı karşısına çıkacak. Dört arzın ek satış hariç toplam büyüklüğü yaklaşık 16,5 milyar TL. Türker Veyaş’taki 12,5 milyon adetlik ek satışın tamamının kullanılması halinde toplam büyüklük 18,2 milyar TL’ye yaklaşacak. Kapeks’in arzı tamamen sermaye artırımından oluşurken diğer üç şirkette ortak satışı da bulunuyor. Yoğun takvimin ikincil piyasadan ne ölçüde likidite çekeceği ve yatırımcının arzlar arasında daha seçici davranıp davranmayacağı önümüzdeki haftanın önemli başlıklarından olacak.

Bilanço sezonuyla birlikte yayımlanan Fintables Araştırma analist toplantısı notlarına Şirket Notları sayfasından ulaşabilirsiniz.