Borsada üçlü baskı
1 Eylül Salı gününden herkese günaydın, Fintables Bülten’e hoş geldiniz.
☑️ BIST 100, yeni yatırım fonu rehberinin ardından gerçekleşen ilk seansta %2,1 geriledi. Vade sonu işlemleri ve küresel risk iştahındaki bozulma satışları derinleştirdi.
☑️ Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte yıllık %2,3 büyüdü. Çeyreklik büyümeyi tüketimden ziyade net ihracat ve stoklar taşıdı.
☑️ Petrolün 91 dolara yükselmesi ve Fed’e ilişkin faiz artışı beklentileri küresel tahvil satışını hızlandırdı. Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi 1996’dan beri ilk kez %3’e ulaştı.
☑️ Bugün Türkiye PMI ve İstanbul enflasyonunun yanı sıra Euro Bölgesi enflasyonu, ABD ISM imalat ve JOLTS verileri açıklanacak.
Okuma süresi: 4 dakika 44 saniye
Ajanda
1️⃣ Ağustos ayı İSO Türkiye İmalat PMI verisi saat 10.00’da açıklanacak. Endeks temmuzda 47,7 ile daralma bölgesinde kalmıştı. Veri, ikinci çeyrekte yıllık %2,4 büyüyen sanayinin üçüncü çeyreğe nasıl başladığını gösterecek.
2️⃣ İTO İstanbul Tüketici Fiyat Endeksi saat 12.00’de yayımlanacak. İstanbul fiyatları temmuzda aylık %2,06 artmıştı.
3️⃣ Euro Bölgesi ağustos öncü enflasyonu ve temmuz işsizlik oranı saat 12.00’de gelecek. Manşet enflasyonun enerji fiyatlarının etkisiyle %2,9’dan %3,3’e yükselmesi bekleniyor.
4️⃣ ABD’de ISM İmalat PMI ve JOLTS açık iş sayısı saat 17.00’de açıklanacak. ISM için beklenti 55,2, JOLTS için 7,30 milyon seviyesinde.
Borsa İstanbul
BIST 100 haftanın ve yeni düzenlemeler sonrasındaki ilk işlem gününü %2,10 düşüşle 14.334 puandan tamamladı. İşlem hacmi 253,8 milyar TL olurken bankacılık endeksi %2,38, holding endeksi %1,43 geriledi. İletişim %7,45 ile en fazla kaybettiren sektör olurken finansal kiralama ve faktoring %5,08 yükselerek piyasadan ayrıştı.
Yatırım fonu rehberinin özellikle BIST 30 dışındaki yoğun pozisyonlarda yaratabileceği uyum ihtiyacı, ağustos vadeli sözleşmelerin son işlem günü ve küresel riskten kaçış aynı seansta birleşti. Küresel tahvil faizlerindeki yükseliş ve petrol fiyatlarının yeniden 90 doların üzerine çıkması da Türkiye’nin enflasyon ve faiz görünümü üzerinden baskı yarattı.
Dolar/TL bu sabah 48,28, iki yıllık gösterge tahvil faizi %39,9, Brent petrol 91 dolar, ons altın 4.444 dolar ve Bitcoin 78.600 dolar çevresinde bulunuyor.
Grafik, küresel devlet tahvillerinin ortalama getirisinin yaklaşık %3,7’ye yükselerek 2008’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını gösteriyor. Yani tahvil fiyatları küresel ölçekte düşüyor ve devletlerin borçlanma maliyeti artıyor. (Bloomberg)
Tahvillerde satış dalgası
Japonya’nın 10 yıllık gösterge tahvil faizi bugün %3’e ulaşarak Ekim 1996’dan bu yana ilk kez bu seviyeyi gördü. Günün ilk bölümünde ABD 10 yıllık tahvil faizi de 3 baz puan yükselerek %4,78’e, Avustralya 10 yıllık faizi %5,18’e çıktı. Japonya’daki hareket yalnızca yerel bir tahvil satışından ibaret değil. Japon yatırımcıların daha yüksek yurt içi getiri karşısında ABD ve Avrupa tahvillerindeki varlıklarını azaltma ihtimali, küresel uzun vadeli faizler üzerinde ek baskı oluşturabilir.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve Jackson Hole’daki sıkı mesajların ardından Fed’in eylül toplantısında faiz artırabileceğine ilişkin fiyatlama %74’e kadar çıktı. Bu oran konuşma öncesinde %34 çevresindeydi. Japonya tarafında zayıf yen, faiz artışı beklentileri ve gelecek mali yıl için 143 trilyon yenle rekor seviyeye ulaşan bütçe talepleri aynı fiyatlamayı besliyor. Japonya’da borçlanma maliyetinin kalıcı biçimde yükselmesi, küresel portföylerin carry işlemlerini etkileyebilir.
Büyümenin yönü değişti
Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte piyasanın %2,9’luk beklentisinin altında, yıllık %2,3 büyüdü. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış büyüme bir önceki çeyreğe göre %1,1 olurken ilk yarı büyümesi %2,5 olarak gerçekleşti. Üretim tarafında tarım %13,3, bilgi ve iletişim %8,6, sanayi %2,4 büyüdü. İnşaat sektörü ise %1,9 daraldı.
Hanehalkı tüketimi yıllık %3,5 artarak büyümeye 2,3 puan katkı verdi. Buna karşılık çeyreklik rakamlar iç talepteki ivme kaybını daha açık gösterdi. Hanehalkı tüketimi çeyreklik büyümeyi 0,9 puan aşağı çekerken net ihracat 1,5 puan, stoklar 0,8 puan yukarı taşıdı. İhracatın %3,4 artmasına karşılık ithalatın %6,4 düşmesi, net ihracatı 2025 başından beri ilk kez büyümeye pozitif katkı veren bir kaleme dönüştürdü.
BBVA Research ve ING, beklentilerin altında kalan veriye rağmen 2026 büyüme tahminlerini %3’te korudu. Ancak iki tahmin de jeopolitik gerilimin artmaması ve finansal koşulların yılın ikinci yarısında ölçülü biçimde gevşemesi varsayımına dayanıyor. İç talepteki yavaşlama faiz indirimi alanını genişletebilir. Ancak %3 büyüme için sanayi ve ihracatın yılın kalanında daha fazla katkı vermesi gerekecek.
Atıştırmalıklar
📚 SPK, büyük ortakların borsa dışında gerçekleştireceği pay satışlarına yeni bir onay mekanizması getirdi. Fiili dolaşım oranı %50’nin üzerinde olan şirketlerde toplam sermayenin %2’sini, %50 ve altında olanlarda %4’ünü aşan satışlar önceden Kurul onayına tabi olacak. Buradaki oranlar fiili dolaşımdaki payları değil, şirketin toplam sermayesini ifade ediyor. Özel emir, Toptan Alış Satış İşlemleri ve virmanlar da kapsama dahil ediliyor. Düzenleme blok satışları yasaklamasa da eşik üzerindeki işlemleri bilgi formu ve Kurul onayına bağlıyor. BIST 30 ve kamu kontrolündeki şirketler kapsam dışında.
👷 Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı temmuzda 0,5 puan artarak %8,1’e çıktı. Atıl iş gücü oranı ise 1,8 puanlık yükselişle %30,6’ya ulaştı. Haftalık ortalama fiili çalışma süresinin 0,4 saat azalarak 42 saate inmesi de iş gücü talebindeki yavaşlamayı destekliyor. Büyüme verisinde görülen iç talep kaybının iş gücü piyasasına yansımaya başlaması, faiz indirimi beklentilerini destekleyebilir.
🏦 Bankacılık sektörünün ocak-temmuz net kârı yıllık yaklaşık %24 artarak 596,4 milyar TL’ye ulaştı. Krediler yılbaşından bu yana %18,7 büyürken mevduat artışı %13,6’da kaldı. Takipteki alacak oranı %2,86’ya yükseldi. Temmuzda net faiz marjı hafif toparlansa da artan karşılıklar, faaliyet giderleri ve swap zararı aylık net kârı %36 düşürdü. Faiz indirimi fonlama maliyetini rahatlatsa da aktif kalitesindeki seyir kârlılığın diğer belirleyicisi olacak.
🛢️ ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bölgedeki ABD unsurlarına yönelik saldırılarının ardından sert karşılık verileceğini söyledi. Hürmüz çevresindeki İran radar ve füze kapasitesine yönelik sınırlı saldırı seçenekleri değerlendiriliyor. Henüz alınmış bir karar yok. UKMTO ayrıca Hürmüz’den çıkmakta olan bir tankerin üç bilinmeyen cisimle vurulduğunu bildirdi. Brent petrolün 91 dolara yükselmesi, teyit edilmiş büyük bir arz kaybından çok boğazdaki trafiğin yeniden daralabileceği endişesini gösteriyor.
Şirket Haberleri
TCELL, AGHOL, VESTL - Üç şirket, TOGG’un ortaklık yapısında değişiklik yapılmasına ilişkin görüşmelerin sürdüğünü KAP açıklamalarıyla doğruladı. Haberlerde AGHOL ve VESTL’in TOGG’daki toplam %46 payının TVF ile TCELL tarafından alınmasının değerlendirildiği belirtiliyor. Bağlayıcı sözleşme, satış bedeli ve nihai pay dağılımı henüz bulunmuyor.
Piyasanın ilk tepkisinde VESTL %6,5, AGHOL %5,5 yükselirken TCELL yaklaşık %5 geriledi. Ayrışmanın nedeni işlemin iki tarafı için farklı bir sermaye tahsisi yaratması. AGHOL ve VESTL açısından olası satış nakit girişi sağlarken TOGG’un zararlarına ve yeni sermaye ihtiyacına maruziyeti azaltabilir. TCELL ise mevcut %23 payına ek olarak yeni pay alması halinde nakit çıkışı yapacak ve ana faaliyet alanı dışındaki otomotiv yatırımına ayırdığı sermayeyi artıracak.
ASTOR - Şirket, ABD merkezli bir müşteriyle Ukrayna’da kullanılmak üzere üç güç transformatörünün satışına yönelik 97,97 milyon dolarlık sözleşme imzaladı. Yaklaşık 4,72 milyar TL tutarındaki sözleşme, 2025 hasılatının %7,48’ine karşılık geliyor. Siparişin döviz bazlı olması ihracat gelirlerini ve sipariş defterini destekliyor.
ALBTN - İstanbul’daki iki raylı sistem projesine hazır beton tedariki için anlaşmaya varıldı. Şirket, proje ihtiyaçlarına bağlı olarak KDV hariç yaklaşık 3 milyar TL hasılat öngörüyor. Tutar kesin sipariş büyüklüğü olmadığı için gerçekleşme takvimi ve hakedişler izlenecek.
SISE - Daha önce açıklanan 3,15 milyar TL’lik Rekabet Kurulu cezası, %25 erken ödeme indiriminden yararlanılarak 2,37 milyar TL olarak ödendi. Ceza yükümlülüğü daha önce bilindiği için yeni finansal etki esas olarak nakit çıkışı tarafında oluşacak. Şirket, karara karşı dava ve itiraz haklarını saklı tuttu.