OVP’de yeni patika

7 Eylül Pazartesi gününden herkese iyi haftalar, Fintables Bülten’e hoş geldiniz.

☑ Yeni Orta Vadeli Program, enerji şokunun hedeflere etkisini içeriyor. 2026 enflasyon tahmini %16’dan %28,4’e çıkarılırken tek haneli enflasyon hedefi 2029’a ötelendi. Programın cari denge ve dezenflasyon patikası, petrol fiyatlarında belirgin bir normalleşme varsayımına dayanıyor.

☑ TCMB’nin perşembe günü politika faizini %37’de sabit bırakması bekleniyor. Ancak bu karar, finansal koşulların değişmediği anlamına gelmeyecek. Fonlamanın %40’lık gecelik faizden %37’lik haftalık repoya taşınmasıyla efektif maliyet zaten yaklaşık 300 baz puan geriledi.

☑ ABD’de tarım dışı istihdam beklentileri belirgin biçimde aşınca faiz artırımı yeniden güçlü bir seçenek haline geldi. ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,8’e yaklaşırken gözler bu hafta açıklanacak üretici ve tüketici enflasyonuna çevrildi.

☑ İran ile ABD arasındaki çatışmanın tankerlere ve savaş gemilerine taşınması, Hürmüz kaynaklı arz riskini artırdı. OPEC+ ekim üretim hedefini sabit tutarken Brent petrol geçen haftayı 95 dolar çevresinde tamamladı.

Okuma süresi: 3 dakika 55 saniye

Ajanda

1️⃣ Ağustos ayı Hazine nakit dengesi takip edilecek. Temmuz ayında 395,7 milyar TL açık veren dengenin ağustosta 75,1 milyar TL fazla vermesi bekleniyor.

2️⃣ Almanya temmuz ayı sanayi üretimi yayımlanacak. Aylık artış beklentisi %0,1, önceki artış %0,2 seviyesindeydi.

3️⃣ Euro Bölgesi Sentix yatırımcı güven endeksi açıklanacak. Endeksin 0,9’dan 2,1’e yükselmesi bekleniyor.

4️⃣ ABD ve Kanada piyasaları İşçi Bayramı nedeniyle kapalı olacak. 

Haftaya Girerken Arka Plan

ABD’de ağustos ayında tarım dışı istihdam 56 bin kişilik beklentiye karşılık 162 bin kişi arttı. İşsizlik oranı %4,1’de kalırken ortalama saatlik kazançlar aylık %0,3 yükseldi. Haziran ve temmuz verilerinin toplam 55 bin kişi yukarı revize edilmesi de istihdam piyasasının ilk açıklanandan daha güçlü olduğunu gösterdi.

Verinin ardından Fed’in eylül toplantısında 25 baz puanlık faiz artırımı yapma olasılığı yaklaşık %65’e yükseldi. ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,8’e yaklaşırken Japonya’nın 10 yıllık faizi 1996’dan bu yana ilk kez %3’ü aştı. Almanya tahvil faizlerinin de 15 yılın zirvesine çıkması, satışın yalnız Fed beklentisinden kaynaklanmadığını gösteriyor. Bütçe açıkları, enerji fiyatları ve yapay zekâ yatırımlarının büyüttüğü sermaye ihtiyacı uzun vadeli faizleri küresel ölçekte yukarı itiyor.

ABD’de geniş yüksek getirili tahvil risk primi %2,7 çevresinde kalırken CCC ve altı kredi notuna sahip şirketlerin Hazine tahvilleri üzerindeki risk primi %10,5’e çıktı. Risksiz faiz eklendiğinde bu şirketlerin toplam borçlanma maliyeti %15’e yaklaşıyor. Finansmana bağımlı ve bilançosu zayıf şirketler, yükselen faizlerin etkisini büyük şirketlerden daha erken hissetmeye başladı.

Orta Vadeli Program

Yeni OVP, 2026’ya ilişkin büyüme tahminini %3,8’den %3,3’e indirirken yıl sonu enflasyon tahminini %16’dan %28,4’e yükseltti. Cari açığın milli gelire oranı tahmini de %1,3’ten %2,6’ya çıkarıldı. En belirgin değişiklik, daha önce 2027 için öngörülen tek haneli enflasyonun 2029’a bırakılması oldu.

Program 2027’de büyümenin %4,2’ye hızlanmasını, enflasyonun %21’e gerilemesini ve cari açığın milli gelire oranının %1,9’a düşmesini öngörüyor. Net ihracatın büyümeye katkısı sıfır hesaplanırken toplam iç talebin %4 büyümesi bekleniyor. Dolayısıyla büyüme korunurken enflasyondaki 7,4 puanlık düşüşün para politikası, verimlilik kazanımları ve enerji maliyetlerindeki normalleşmeyle sağlanması hedefleniyor.

Petrol varsayımı programın en kritik değişkeni oldu. OVP, Brent petrolün 2026’daki ortalama 88 dolardan 2027’de 76 dolara, 2029’da ise 67 dolara gerileyeceğini öngörüyor. Maliye politikası tarafında da yük sonraki yıllara kayıyor. Merkezi yönetim bütçe açığının milli gelire oranının 2026’daki %3,1’den 2027’de %3,5’e yükselmesi, ardından 2029’da %2,8’e gerilemesi bekleniyor. Faiz giderlerinin milli gelire oranı ise %3,3’ten %3,6’ya çıkıyor. Harcama artışının sürdüğü bir yılda dezenflasyonun ağırlıklı olarak para politikası üzerinden yürütülmesi gerekecek.

Açıklanacak Veriler

Haftanın içerideki en önemli verisi, perşembe günü saat 14.00’te açıklanacak TCMB faiz kararı olacak. Anketlerde kurumların büyük çoğunluğu politika faizinin %37’de bırakılmasını bekliyor. Yıl sonu beklentisi ise iki toplantıda toplam 200 baz puanlık indirimle %35 çevresinde yoğunlaşıyor.

Faizin değişmemesi, temmuz toplantısındaki sabit kararla aynı sıkılık düzeyini ifade etmiyor. TCMB’nin bir hafta vadeli repo ihalelerine dönmesiyle ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti %40’tan %37’ye indi. Bu nedenle karar metninde petrol fiyatları, enflasyonun ana eğilimi ve ekim-aralık dönemindeki indirim alanına ilişkin ifadeler manşet faizden daha önemli.

Perşembe günü Türkiye’nin temmuz ayı sanayi üretimi de açıklanacak. Aynı gün saat 15.15’te ECB faiz kararı, 15.30’da ABD üretici enflasyonu ve haftalık işsizlik başvuruları izlenecek. Cuma günü içeride cari denge ve perakende satışlar, ABD’de ise ağustos ayı tüketici enflasyonu yayımlanacak. Güçlü istihdamın ardından Fed fiyatlamasının kalıcılığını büyük ölçüde cuma günkü TÜFE belirleyecek.

Atıştırmalıklar

💸 Kurumsal para piyasası fonlarında stopaj oranı %10’a yükseltildi. Düzenleme, yerli ve yabancı kurumların para piyasası fonları ile unvanında “para piyasası” bulunan serbest fonlardan elde ettiği kazançları kapsıyor. Gerçek kişiler için geçerli %17,5 oran değişmedi. Yerli şirketler kesintiyi kurumlar vergisinden mahsup edebileceği için etki kalıcı vergi yükünden çok nakit akışının öne çekilmesi şeklinde olacak. Yabancı kurumlarda ise kesinti nihai maliyete dönüşebilir.

🛢️ İran ile ABD arasındaki çatışma doğrudan enerji taşımacılığına yaklaştı. İran’ın Amerikan savaş gemilerini hedef aldığı açıklamasının ardından ABD üç İran petrol tankerini vurdu. İran da yeni bir yasak bölge ilan etmeye hazırlanıyor. OPEC+’ın ekim üretim hedefini sabit tutması fiziksel arzı kısa vadede fazla değiştirmezken Hürmüz’deki geçiş güvenliği petrolün yönü açısından belirleyici kalacak.

🌾 FAO Gıda Fiyat Endeksi ağustosta aylık %1,9 yükseldi. Şeker fiyatları %11,9, buğday fiyatları ise %2,6 arttı. Tahıl stoklarının tarihsel olarak rahat seviyelerde kalması henüz genel bir kıtlığa işaret etmiyor. Fiyat baskısı daha çok hava koşulları, Karadeniz lojistiği ve enerji maliyetlerinden kaynaklanıyor.

✈️ Ryanair yıllık yolcu hedefini 216 milyondan 214 milyona indirdi. Şirket, kış döneminde daha önce beklediği %2’lik büyüme yerine yatay trafik öngörüyor. Yakıt ihtiyacının %80’i korunmuş olsa da yüksek petrol fiyatları korunmayan bölümün maliyetini artırıyor. Kapasite azaltımı Avrupa’da kısa mesafe bilet fiyatlarını destekleyebilir.

🔥 Avrupa doğal gaz kışına önceki yıllardan daha düşük stokla giriyor. Artan LNG kapasitesi ve çeşitlenen tedarik yakın vadede fiziksel kıtlık riskini azaltıyor. Buna karşılık depoların yaklaşık %65 dolulukta bulunması ve Katar LNG üretiminin devre dışı kalması, Avrupa fiyatlarının Hürmüz kaynaklı haberlere duyarlılığını artırıyor.