Sektörel Görünüm - Mart 2026 Otomotiv Bülteni

Veriler

✦ ODMD verilerine göre, şubat ayında otomotiv pazarı geçen yılın aynı ayına kıyasla %3 daralarak 88 bin 39 adet seviyesine indi. Böylece, yıla güçlü başlayan otomotiv pazarı şubat ayında gerileme kaydetti. Aynı dönemde otomobil pazarı %8,2 daralarak 69 bin 776 adet olarak gerçekleşirken, hafif ticari araç pazarı %24,2 artarak 18 bin 283 adet seviyesine ulaştı.

✦ Otomobiller motor tiplerine göre incelendiğinde benzinli araçların liderliği devam etse de pazar payındaki hızlı düşüş devam ediyor. %41,9 ile şubat ayı satışlarından en yüksek payı alan benzinli araçları sırasıyla, %33,9 ile hibrit otomobiller, %17,2 ile elektrikli otomobiller takip etti. Şubat ayında geçen yılın aynı ayına göre benzinli otomobillerin satışı %16,3 gerilerken, hibrit otomobillerin satışı %5,8 elektrikli otomobillerin ise %6,5 oranında artış kaydetti.

✦ Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) verilerine göre, ocak ayında toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı ayına göre %6 düşüşle 100 bin 864 adet seviyesinde gerçekleşti. Otomobil üretimi ise %17,2 düşerek 55 bin 504 adet seviyesine gerilerken, ticari araç üretimi %16,3 artışla 43 bin 743 adet seviyesine çıktı. Diğer taraftan traktör pazarındaki sert daralma ise hala devam ediyor. Traktör üretimi %38,4 düşerek bin 617 adete geriledi.

✦ Sektörün ihracat verileri incelendiğinde, ocak ayında toplam otomotiv ihracatı geçen yılın aynı ayına göre %17 düşüşle 65.425 adet seviyesine geriledi. Bu gerilemede otomobil ihracatındaki %27,6’lık sert daralma belirleyici olurken, ticari araç ihracatı ise %1,3 ile daha sınırlı bir düşüş gösterdi. Üretici bazında bakıldığında, Ford Otosan ocak ayında 25 bin 823 adet ihracat gerçekleştirerek yıllık bazda %15’lik daralma kaydetti. Türk Traktör tarafında ihracat 697 adet seviyesinde gerçekleşirken yıllık bazda %3,2’lik sınırlı bir gerileme görüldü. Tofaş’ta ise Stellantis kaynaklı baz etkisinin de katkısıyla ihracat yıllık bazda %2246 artarak 3 bin 168 adet seviyesine ulaştı. Otokar’ın ihracatı 186 adet ile %31 artış gösterirken, geçen yılın ocak ayında ihracat gerçekleştirmeyen Karsan bu yılın aynı döneminde 11 adet ihracat gerçekleştirdi.

✦ Şubat ayı iç pazar satışları borsada işlem gören otomotiv şirketleri özelinde incelendiğinde, Stellantis birleşiminin etkisiyle Tofaş’ın satış hacminde yıllık bazda %264’lük güçlü bir artış görülüyor. Doğuş Otomotiv geçen yılın aynı dönemine benzer bir performans sergileyerek %1’lik sınırlı bir düşüş kaydetti. Ford Otosan tarafında ise iç pazar satışları yıllık bazda %29 geriledi.

✦ TÜİK verilerine göre ocak ayında trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı, geçen yılın aynı ayına kıyasla %12,7 düşüşle 144.620 adet olarak gerçekleşti. Bu dönemde kaydı yapılan taşıtların %56,1’ini otomobiller, %18,7’sini motosikletler ve %18,4’ünü kamyonetler oluşturdu. Öte yandan trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı bir önceki aya göre %41,7 gerileme kaydetti.

✦ BETAM ve sahibinden iş birliğiyle hazırlanan Otomobil Piyasası Görünümü – Şubat 2026 raporuna göre, ocak ayında ortalama otomobil fiyatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla %22,9 artarak 1 milyon 149 bin TL seviyesine yükseldi. Ancak enflasyondan arındırılmış olarak bakıldığında fiyatlar reel bazda %5,9 geriledi. Ortalama otomobil fiyatları aylık bazda ise %3,7 artarken bu artış enflasyonun altında kaldı ve reel bazda düşüşe işaret etti. Yakıt türüne göre ortalama fiyatlar benzinli araçlarda 1 milyon 403 bin TL, hibrit araçlarda 2 milyon 544 bin TL ve elektrikli araçlarda 3 milyon 756 bin TL seviyesinde gerçekleşti. Yıllık fiyat artış oranları ise sırasıyla %20,5, %18,7 ve %5,6 oldu. Diğer taraftan otomobile yönelik talebi ölçen talep göstergesi, aralık ayına kıyasla %4,5 geriledi.

Gelişmeler

✦ Dünyanın en büyük elektrikli araç üreticilerinden BYD’nin satışları Şubat ayında son beş yılın en sert düşüşünü kaydederek yıllık bazda %41 gerileyerek 190.190 adet seviyesine indi. Düşüşte özellikle Çin iç pazarındaki talep zayıflaması etkili olurken, yurt içi satışların %65 gerilemesine rağmen ihracat satışlarının %50 artması toplam daralmayı telafi etmeye yetmedi. Böylece şirketin satışları üst üste altıncı ayda da düşüş kaydetmiş oldu. Çin’de elektrikli araç talebinin yıllar süren hızlı büyümenin ardından daha ılımlı bir faza girmesi ve rekabetin artması, Çinli üreticilerin uluslararası pazarlara daha agresif yönelmesine yol açıyor. Nitekim şirket, Özbekistan, Tayland, Brezilya, Macaristan ve Türkiye’de üretim ve dağıtım ağını genişletmeye yönelik yatırımlarını hızlandırırken, analistler yurtdışı satışların 2026’da %60 artarak yaklaşık 2 milyon araca ulaşabileceğini öngörüyor. Buna karşın Çin pazarında Geely ve Leapmotor gibi rakiplerle artan rekabet ile fiyatlama ve tedarik zinciri uygulamalarına yönelik düzenleyici baskılar, sektör oyuncularının büyüme dinamiklerini yeniden şekillendiriyor.

✦ Stellantis, ABD ve Avrupa’da kârlılığı toparlamak için elektrikli araç stratejisinde geri adım sinyalleri verirken, Trump yönetiminin ticaret savaşı ve tarife adımlarının 2026’da mali baskıyı artıracağı uyarısında bulundu. Şirket, “aşırı iddialı” EV planını yeniden kurgulama kapsamında yaptığı düzeltmelerin toplam yükünün €25,4 mlr’a çıktığını, bunun içinde kârsız modellerin iptali ve batarya üretim kapasitesinin azaltılması gibi adımların bulunduğunu açıkladı. Avrupa/İngiltere pazarında BYD başta olmak üzere Çinli üreticilerle artan rekabetin fiyat baskısını yükselttiği vurgulanırken, Stellantis’in bölgede bazı dizel modelleri yeniden devreye alması çevre gruplarının tepkisini çekti. ABD tarafında ise şirket, Trump’ın daha yüksek tarifelerine maruziyetin €1,2 mlr’dan €1,6 mlr’a yükseleceğini öngörüyor; EV teşviklerinin kaldırılması ve emisyon düzenlemelerinin gevşetilmesiyle birlikte sektör genelinde içten yanmalıya dönüş eğilimi güçlenirken, Stellantis CEO’su Antonio Filosa plug-in hibritlerden uzaklaşıp yüksek marjlı benzinli ürün karmasını öne çıkarıyor.

✦ Renault, Avrupa’da Çinli üreticilerden gelen rekabetin hızlanması ve daha düşük fiyatlı yeni bataryalı modellerin devreye alınmasıyla birlikte 2026’da marjların zayıflamasını beklediğini açıkladı. Şirket, 2026 operasyonel marjının ~%5,5 seviyesinde oluşacağını (2025 sonundaki %6,3’ün ve 2024’teki rekor %7,6’nın altında) öngörürken, orta vadede marjların satışların %5–7’si bandında dengelenmesini hedefliyor. Yeni CEO Francois Provost, maliyet azaltımı ve özellikle araç geliştirme sürelerini kısaltma odağıyla, Avrupa’ya giren daha erişilebilir Çinli modellere karşı savunma hattını güçlendirmeyi amaçlıyor; bu çerçevede İspanya gibi Çinli markaların büyümesinin en güçlü olduğu pazarlarda pazar payının artmaya devam ettiğini vurgularken, büyüme eksenine Hindistan gibi Avrupa dışı pazarları da eklemek istiyor.

✦ Avrupa Birliği, Çin kaynaklı rekabetin yarattığı baskıya karşı otomotiv ve sanayi üretimini korumak amacıyla elektrikli araçlarda yerli üretim şartlarını sıkılaştırmayı planlıyor. Taslak düzenlemeye göre, kamu teşviklerinden yararlanacak elektrikli, hibrit ve yakıt hücreli araçların AB içinde monte edilmesi ve batarya hariç bileşenlerinin en az %70’inin AB’de üretilmiş olması gerekecek. Ayrıca araç bataryasının bazı kritik bileşenlerinin de Birlik içinde üretilmesi şartı getirilmesi gündemde. Mart ayında açıklanması beklenen Industrial Accelerator Act, kamu alımlarında karbon emisyonu kriterlerinin dikkate alınmasını ve çeşitli sektörlerde yerli içerik oranlarının artırılmasını hedefleyerek AB’nin yaklaşık €2,6 trilyonluk üretim tabanını korumayı amaçlıyor. Ancak sektör içinde görüş ayrılıkları bulunuyor: bazı otomotiv tedarikçileri ve temiz teknoloji şirketleri yerli içerik kurallarını desteklerken, BMW gibi üreticiler düzenlemenin maliyet ve bürokrasi yaratacağı uyarısında bulunuyor. Öte yandan Volkswagen ve Stellantis, Avrupa’da üretimi teşvik edecek “Made in Europe” tarzı bir kamu destek programının oluşturulmasını savunuyor. Taslakta yer alan %70 yerli içerik eşiğinin henüz kesinleşmediği ve müzakereler sonucunda değişebileceği belirtilirken, bazı üreticiler düzenlemenin Türkiye ve Birleşik Krallık gibi Avrupa üretim merkezlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesini talep ediyor.

✦ Lüks otomobil üreticisi Aston Martin Lagonda, maliyetleri aşağı çekmek amacıyla iş gücünün yaklaşık %20’siyle yollarını ayıracağını duyurdu. Şirket, bu adımla 40 milyon sterlin tasarruf hedeflerken, kararın arka planında 2025 finansallarındaki bozulma öne çıkıyor: Aston Martin, 2025’te vergi öncesi zararını 363,9 milyon sterline taşıdı (önceki yıl: 289,1 milyon sterlin). Yönetim, zarardaki artışta ABD tarifeleri ve zayıf talep etkisine dikkat çekerken, CEO Lawrence Stroll organizasyonel düzenlemelerin 2025 başında başlatıldığını ve yıl sonunda daha kapsamlı bir küçülmeye gidilmesinin zorunlu hâle geldiğini belirtti. Şirketin yaklaşık 3 bin çalışanı bulunduğu, ayrıca geçen yılın başında da 170 kişilik bir işten çıkarma planı açıkladığı hatırlatıldı.

Sektörden Açıklamalar

✦ Ford Türkiye İş Alanı Lideri Özgür Yücetürk, 2025’te pazarın ilk çeyrekte 2024’e kıyasla daha zayıf başlamasına rağmen yılın devamında arzın güçlenmesi ve talebin canlı kalmasıyla Türkiye otomotiv pazarının yaklaşık 1,4 milyon adetlik yeni bir “plato” seviyesine ulaştığını belirtti. Yakın coğrafyadaki üretim kapasitelerinin yüksek tutulması, ithalatın artması ve firmaların kampanyaları arz tarafını desteklerken talep tarafında bireysel ve filo alımlarının canlı kaldığını ifade eden Yücetürk, faizler, krediye erişim ve vergi politikalarının talebi belirleyen temel unsurlar olmaya devam ettiğini söyledi. 2026 yılına temkinli iyimser bir bakışla başladıklarını dile getiren Yücetürk, jeopolitik gerilimlerin tüketicilerde kısa vadede “bekle gör” davranışını tetikleyebileceğini ancak Türkiye otomotiv pazarının potansiyeli sayesinde yılın yine 1 milyon adet üzerindeki seviyelerde kapanabileceğini öngördüklerini ifade etti. Elektrifikasyon tarafında ise Avrupa’da sıkı emisyon düzenlemelerinin dönüşümü hızlandırdığını ancak talep tarafında menzil endişeleri ve ilk satın alma maliyetlerinin beklentilerin gerisinde kalmasına yol açtığını söyledi. Türkiye’de elektrikli araçların payının ise hızlı arttığını belirten Yücetürk, 2024’te yaklaşık yüzde 9 seviyesinde olan elektrikli araç satış payının 2025’te yüzde 17,5 seviyelerine yaklaşmasının ürün çeşitliliği, menzil artışı, şarj altyapısının gelişmesi ve kullanıcı deneyimlerinin yayılmasıyla desteklendiğini vurguladı. Türkiye’de elektrikli araçlara yönelik vergi avantajlarının ve kredi erişiminin önemli bir teşvik unsuru olduğunu söyleyen Yücetürk, benzer desteklerin ticari araç segmenti için de geliştirilmesinin dönüşümü hızlandırabileceğini belirtti. Avrupa’da gündemde olan “Made in Europe” yaklaşımının Türkiye açısından önemli bir risk oluşturabileceğini ifade eden Yücetürk, Avrupa’ya entegre üretim yapısına sahip Türkiye otomotiv sektörünün bu tür yerli üretim şartlarından etkilenebileceğini ve konunun sektör temsilcileri ile kamu otoriteleri tarafından yakından takip edildiğini dile getirdi.

✦ Castrol Türkiye, Ukrayna ve Orta Asya Genel Müdürü Nilay Tatlısöz, Türkiye otomotiv pazarının 2025’te 1,3 milyon adedin üzerinde tamamlandığını, 2026’da da araç parkının yaşlı yapısı, ötelenmiş talep, bulunurluk ve elektrikli hibrit araçlara yönelik avantajlı vergilendirme nedeniyle satışların 1,2–1,3 milyon bandında korunabileceğini söyledi. Madeni yağ pazarının 2025’te genel olarak 2024’e paralel seyrettiğini belirten Tatlısöz, binek segmentte büyüme görülse de ağır vasıta ve endüstriyel tarafta daha zayıf bir görünüm olduğunu, pazarın yeni araç satışlarından çok ekonomik aktivite ve kilometre kullanımına duyarlı olduğunu vurguladı ve 2026 için madeni yağ pazarında %4–6 büyüme öngördü. Elektrikli araçlarda motor yağı olmasa da batarya soğutma sıvıları ve e-transmisyon gibi yeni sıvı kategorilerinin hızla önem kazandığını, hibrit ve içten yanmalı motorların ise geçiş döneminde ağırlığını koruyacağını ifade etti.

✦ Garanti BBVA Tüketici Finansmanı Direktörü Koray Öztopçu, otomotivde dijitalleşmenin pandeminin hızlandırdığı bir kırılmayla satış kanalının ötesine geçip satın alma yolculuğunu uçtan uca dönüştürdüğünü, tüketicinin artık aracı sosyal medya ve çevrim içi platformlarda araştırıp konfigüre ederek karar verdiğini ve süreç sonunda dijital kanallar üzerinden sipariş ile kredi kullanımını bir arada beklediğini anlattı. Garanti BBVA’nın yaklaşık üç yıl önce bireysel dijital taşıt kredisini, ardından tüzel dijital taşıt kredisini devreye aldığını söyleyen Öztopçu, üreticilerin yüksek faiz dönemlerinde satışları desteklemek için katkı payı ile faizleri aşağı çektiğini ve 2026’da da erişilebilirlik ihtiyacı nedeniyle bu uygulamanın devam edebileceğini, buna karşın bireysel kredilerde nihai fatura değeri sınırları nedeniyle kredilendirilebilir model sayısının daraldığını ve büyümenin daha çok tüzel tarafta yoğunlaştığını vurguladı. Elektrikli araçlarda menzil artışının talebi destekleyeceğini ancak batarya büyüdükçe vergi dilimi ve fiyatın yükseldiğini, şehir içi kullanımda daha düşük bataryalı ve erişilebilir modellerin öne çıkacağını belirten Öztopçu, toplam elektrikli araç parkının kısa sürede 390 binin üzerine çıktığını ve kullanım maliyeti avantajı nedeniyle penetrasyonun artacağını ifade etti.