Fonlarda tasfiye süreci bankalara geçti

18 Eylül Cuma gününden herkese günaydın, Fintables Bülten’e hoş geldiniz.

☑ SPK, yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiye yöntemini açıkladı. Tera Portföy fonlarını İş Bankası, diğer altı şirkete ait fonları Ziraat Bankası yönetecek.

☑ BIST 100, iki günlük sert düşüşün ardından bankacılık hisseleri öncülüğünde %2,95 yükseldi. Ancak yükselişin genele yayılmadığını, BIST-30 hisselerinde yoğunlaştığını belirtmek gerekiyor.

☑ TCMB, 300 milyar TL’lik repo fonlaması sağladı ve beş tahvil için toplam 7 milyar TL’lik doğrudan alım ihalesi açtı. Bankaların borç alabilme limitlerini 10 kat artırdı.

☑ Japonya Merkez Bankası politika faizini %1,25’e yükseltti. Brent petrol alternatif sevkiyat beklentileriyle 104 doların altına gerilerken küresel risk iştahı toparlandı.

Okuma süresi: 5 dakika 49 saniye

Ajanda

1️⃣ TCMB, temmuz ayı uluslararası yatırım pozisyonunu açıklayacak. Haziranda 402,6 milyar dolar açık veren net pozisyonun dış varlıklar, doğrudan yatırımlar ve portföy yatırımları üzerinden nasıl değiştiği izlenecek.

2️⃣ İngiltere’de ağustos ayı perakende satışları açıklanacak. Aylık satışların %0,2 azalması, yıllık artışın ise %1,9 olması bekleniyor.

3️⃣ ABD’de ağustos ayı sanayi üretimi ve kapasite kullanım oranı yayımlanacak. Sanayi üretiminde aylık %0,3 artış, kapasite kullanımında %76,4 bekleniyor.

4️⃣ FTSE Russell’ın eylül dönemi endeks değişiklikleri bugünkü kapanışın ardından uygulanacak ve 21 Eylül Pazartesi açılışından itibaren geçerli olacak.

Borsa İstanbul

BIST 100 dün güne satışla başladıktan sonra Finansal İstikrar Komitesinin piyasanın genel işleyişinde temel veya yapısal risk bulunmadığı yönündeki açıklamasıyla toparlandı ve günü %2,95 yükselişle 13.509,76 puandan tamamladı. İşlem hacmi 266,5 milyar TL oldu. Bankacılık endeksi %8,88, holding endeksi %0,64 yükseldi. BIST 100 salı kapanışının yaklaşık %2,8 altında bulunuyor. Bu nedenle dünkü hareketi geniş tabanlı bir normalleşmeden çok, likidite önlemleri ve bankacılık hisselerinde yoğunlaşan bir tepki niteliğinde olarak görmemiz daha makul.

TCMB dün 300 milyar TL’lik iki repo ihalesi açtı, toplam 7 milyar TL tutarında beş tahvil için doğrudan alım ihalesine çıktı ve bankaların Merkez Bankasından borçlanma limitlerini 10 kat artırdı. BDDK da halka açık bankaların 16 Eylül sonrasında geri aldığı kendi paylarını yıl sonuna kadar çekirdek sermayeden düşmeme imkânı tanıdı. Bu adımlar bankaların likidite ve sermaye tamponlarını koruyarak zorunlu satışların finansal sisteme yayılmasını sınırlamayı hedefliyor. Doğrudan tahvil alımları fon yatırımcısına ödeme yapan bir kurtarma paketi olarak değerlendirmemek gerekir. Daha çok tahvil piyasasında fiyatlamayı ve teminat zincirini destekleyen bir likidite tedbiri gibi okunmalı.

Bu sabah dolar/TL 48,79, Brent petrol 103,8 dolar, ons altın 4.352 dolar ve Bitcoin 76.700 dolar seviyesinde işlem görüyor. ABD’de 10 yıllık tahvil getirisi %4,93’e gerilerken S&P 500 %1,1, Nasdaq %1,7 yükseldi. Küresel zemin perşembeye kıyasla daha olumlu.

Fonlarda tasfiye süreci nasıl işleyecek?

SPK’nın güncel listesinde yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fon yer alıyor. Önceki listeye göre en önemli değişiklik, Tera Portföy Hisse Senedi Fonu’nun da tasfiye kapsamına alınması. Tera Portföy fonlarının saklama ve tasfiye işlemlerini İş Bankası; A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus ve Pusula Portföy fonlarının işlemlerini ise Ziraat Bankası yürütecek. Karar, portföy yönetim şirketlerinin kendisinin tasfiye edildiği veya görevlendirilen bankaların yatırımcı zararını üstlendiği anlamına gelmiyor. Bankalar fonların hesaplarını teslim alacak, varlıklarını nakde çevirecek ve elde edilen parayı belirlenen sıraya göre dağıtacak.

İlk aşamada kayıtlar eşleştirilecek. İki iş günü içinde MKK ve bankalar yatırımcıların fon paylarını, gerçekleşmemiş emirleri ve paylar üzerindeki rehin veya haciz gibi kısıtları karşılaştıracak. Örneğin yatırımcının hesabında 10 bin pay görünürken fon kayıtlarında farklı bir tutar bulunuyorsa ödeme planına geçilmeden önce bu uyuşmazlık giderilecek. Kararı izleyen en geç 10 iş günü içinde fonların menkul kıymetleri, repo ve mevduat işlemleri, alacakları, borçları ve giderleri ilgili kuruluşlarla mutabakata bağlanacak.

Varlıkların satış zamanını görevlendirilen banka belirleyecek. Karar bankalara yatırımcı menfaatini, piyasa derinliğini ve likiditeyi gözetme yükümlülüğü veriyor. Dolayısıyla portföydeki bütün hisselerin bugün veya aynı anda satılması gerekmiyor. Örneğin işlem hacmi düşük bir hissedeki büyük pozisyon, fiyatı sert biçimde aşağı çekmemek amacıyla farklı günlere yayılarak satılabilir. Satışlardan ve vadeli işlemlerden gelen nakit, ödeme planına kadar para piyasası araçlarında değerlendirilebilecek. Oluşan para dönemsel olarak yatırımcıların mutabakatı yapılmış saklama hesaplarına payları oranında aktarılacak. 

TEFAS’a iletilmiş ancak tamamlanmamış iade emirleri için ayrı bir sıra bulunuyor. Bu emirlerden doğan tutarlar fon borcu sayılacak ve satışlardan elde edilen nakitle öncelikle ödenecek. İhbarlı fonlarda 17 Eylül saat 13.30’dan sonra, para piyasası fonlarında ise izahnamede belirtilen valör atlama saatinden sonra verilen iade talimatları tasfiye hükümlerine tabi olacak. Başka bir ifadeyle aynı fondaki iki yatırımcının talimatı farklı saatlerde vermesi, işlemlerinin farklı kurallara göre sonuçlanmasına yol açabilir. Kesin statü emrin zamanı ve MKK mutabakatıyla belirlenecek. Kapsamdaki fonlarda TEFAS dışından yeni iade yapılması da mümkün olmayacak.

Tasfiye, her fonun KAP’ta yayımlanacak duyurusundan itibaren en fazla üç aylık sürenin bitimini izleyen ilk iş gününde tamamlanacak. SPK gerekli görürse bu süreyi uzatabilecek. Mevcut yönetim ücreti görevlendirilen banka adına işlemeye, izahnameye uygun diğer giderler de fon varlığından karşılanmaya devam edecek. Yöntem ve azami takvim artık belli. Yatırımcının toplam ne kadar alacağı ve ödemelerin hangi tarihlerde yapılacağı ise satış fiyatları, tahsilatlar, öncelikli borçlar ve her fon için hazırlanacak ödeme planıyla netleşecek.

Atıştırmalıklar

💵 TCMB verilerine göre 11 Eylül haftasında brüt rezervler 5,5 milyar dolar azalarak 178,7 milyar dolara, net rezervler 62,2 milyar dolara ve swap hariç net rezervler 50 milyar dolara geriledi. Aynı haftada yabancılar 277,7 milyon dolarlık hisse ve 160 milyon dolarlık tahvil aldı. Parite etkisinden arındırılmış döviz mevduatları 1,8 milyar dolar arttı, artışın 1,795 milyar doları şirketlerden geldi. Verilerin bu haftaki fon kaynaklı satışlardan önceki dönemi kapsadığını unutmamak gerekiyor.

🇯🇵 Japonya Merkez Bankası politika faizini beklentiler doğrultusunda 25 baz puan artırarak %1,25’e çıkardı. Faiz böylece 1995’ten beri en yüksek seviyesine ulaştı. Karar 7’ye karşı 2 oyla alınırken yeni bir şahin yönlendirme gelmemesi sonrasında yen dolar karşısında zayıfladı. Nikkei 225 yaklaşık %1,9 yükseldi. Japonya’daki daha yüksek faiz uzun vadede ülke sermayesinin yurt içine dönmesini destekleyebilir ve küresel tahvil talebi açısından izlenmesi gereken bir risk yaratabilir.

📈 ABD’de ilk işsizlik maaşı başvuruları 196 binle 207 binlik beklentinin altında kaldı. Güçlü iş gücü verisine rağmen Brent petroldeki gerileme ve tahvil faizlerindeki düşüş risk iştahını destekledi. S&P 500 %1,1, Nasdaq %1,7 yükselirken 10 yıllık tahvil getirisi %4,93’e indi. Fed’in faiz artırımından sonraki ilk tepki, ek sıkılaşma riskinden çok petrol ve uzun vadeli faizlerdeki günlük rahatlamaya odaklandı.

🛢️ Brent petrol üçüncü seansta da gerileyerek 103,8 dolar seviyesine indi. Suudi Arabistan’ın saldırıda zarar gören Doğu-Batı boru hattının kapasitesinin yaklaşık yarısını birkaç gün içinde devreye almayı ve Umman açıklarında gemiden gemiye transferle Asya’ya ek sevkiyat yapmayı planlaması fiyatı rahatlattı. Boru hattındaki hasar ve Hürmüz’de bir tankerin vurulması arz riskini ortadan kaldırmıyor. Mevcut düşüş normalleşmeden çok alternatif taşıma kapasitesine verilen fiyat tepkisi olarak değerlendirilebilir.

🇨🇳 Çin’in ABD Hazine tahvili varlıkları temmuzda 618 milyar dolara gerileyerek Ağustos 2008’den beri en düşük seviyeye indi. Tutar 2013’te 1,3 trilyon doların üzerindeydi. Çin altın, ABD kurum tahvilleri ve üçüncü ülke saklama kanallarına yönelirken yabancı yatırımcıların ABD hisselerine akımı da Hazine tahvillerini geride bırakıyor. Değişim tek başına ani bir satış dalgasına işaret etmiyor, fakat ABD’nin 40 trilyon doları aşan borcunu daha yüksek faizle çevirmesi açısından yapısal talep tartışmasını güçlendiriyor.

Şirket Haberleri

ALVES - Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliği kararıyla şirkete yönetim kayyımı atandı. Şirketin yönetim organına ait yetkiler TMSF’ye devredilecek. Karar, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 16 Eylül tarihli soruşturması kapsamında alındı. Açıklama faaliyetlerin durdurulduğu veya şirket varlıklarına el konulduğu anlamına gelmiyor. 

UCAYM - Macaristan’daki bağlı ortaklığı, toplam 5,18 MWp kurulu güce sahip dokuz güneş enerjisi santralini bünyesinde bulunduran Bajai KFT’nin tamamını 7,3 milyon euroya satın almak için bağlayıcı sözleşme imzaladı. İşlemin halka arz gelirleriyle finanse edilmesi ve kredi kullanılmaması planlanıyor. Santrallerin 2040’a kadar devlet alım garantisi bulunuyor, devrin Mart 2027’de tamamlanması öngörülüyor.

SARAE - Grup şirketinin üstlendiği enerji iletim hattı projesi kapsamında 950,6 milyon TL, yaklaşık 19,5 milyon dolar tutarında malzeme siparişi aldı. Sipariş büyüklüğü 2025 cirosunun %15,8’ine karşılık geliyor. Teslimatların 2028 sonuna kadar tamamlanacak olması katkının birden fazla döneme yayılacağını gösteriyor.

ANELE - Katar’daki Lusail Plaza Towers projesi için verilen 9,7 milyon dolarlık performans teminat mektubu ana yüklenicinin talebiyle nakde çevrildi. Tutar hâkim ortağın bankalara verdiği teminatlardan karşılanacak, şirket de bu tutar kadar ortağa borçlanacak. 

BORLS - TTK 376 kapsamında hazırlanan bilançoda özkaynakların 2,03 milyar TL olduğu ve varlıkların yükümlülükleri karşıladığı açıklandı. Yönetim kurulu ilave tedbir alınmasına gerek bulunmadığını belirledi.